X
تبلیغات
رشته آمار
توبه بر لب,سبحه بر کف,دل پر از شوق گناه .... معصیت را خنده می آید ز استغفار ما

روزی آمار به اندازه خواندن و نوشتن، از ضروريات زندگی  يک ملت پويا  خواهد شد.

 

سوره مبارکه یس- آیه ۱۲

 « انّا نَحنُ نُحیِ المَوتَی وَ نَکتُبُ مَا قَدَّمُوا وَ اثارَهُم وَ کُلُّ شَیءٍ اَحصَیناهُ فِی اِمامٍ مُبِینٍ»

 ما مردگان را زنده می گردانیم و آنچه را از پیش فرستاده اند و تمام آثار وجودی آنها را می نویسیم! و همه چیز را در کتاب (لوح محفوظ) آشکار کننده ای به شمار آورده ایم.

 

فیشر :

 مشاوره با یک آماردان پس از پایان یافتن آزمایش ، اغلب تنها شامل درخواست از او برای پیش بردن آزمایشی مرده است. او احتمالاً می تواند بگوید که آزمایش به چه علت نابود شده است.

 ژان کوکتو  :

باید به شانس اعتقاد داشته باشیم وگرنه چگونه میتوانیم پیروزی آنهایی را که دوستشان نداریم تبیین کنیم؟

 جی-اچ ولز :

به زودی روزی فرا خواهد رسید که داشتن تفکر آماری و آموختن علم آمار برای مردم کشوری که میخواهند پیشرفت کنند همانند خواندن و نوشتن ضروری باشد.

 آندرو لنگ :

 آمار را چنان به کار میگیرد که مرد مست تیر چراغ را. نه برای استفاده از روشنایی آن بلکه به خاطر تکیه بر آن.

 سر جوشیا استامپ :

 دروغ سه نوع هست:1-دروغ معمولی،2-دروغ شاخدار،3-آمار

(اما به یاد داشته باشیم : آمار دروغ نمیگوید، این دروغگویان هستند که آمار سازی میکنند)

 

جان کترینگ (Jon Kettering , ASA President ,1997 )

 من دوست دارم به آمار به عنوان علمی که با استفاده از داده ها ، معلومات را اضافه می کند فکر کنم . آمار فرصت های مهیجی را برای کسانی که به عنوان آماردان حرفه ای کار می کنند ، فراهم می آورد . آمار برای اداره ی صحیح دولت و تصمیم گیری در صنعت ضروری است و یک مؤلفه ی مهم از موضوعات تحصیلی جدید در تمام سطوح می باشد .

  

و اما نظر اساتید آمار ایران در مورد این رشته ....

 

  دکتر علی عمیدی :

 آمار  همه جا به درد می خورد ، حتی در اثبات خوب یا بد بودن .

 دكتر عين الله پاشا :

يكي از خاصيتهاي آمار اين است كه مفاهيم به صورت كمي بيان مي شود و اين همان چيزي است كه كپلر به آن اشاره دارد كه خداوند جهان را به زبان اعداد آفريده  و اين بزرگترين هنر آمار است.

  دكتر جواد بهبوديان :

 خوشبختانه فارغ التحصيلان آمار هنوز دچار آفت بيكاري نشده اند ودر سازمان هاي دولتي و خصوصي يا دانشگاه ها فعاليت مي كنند.

 دكتر محمد قاسم  وحيدی اصل:

 به دليل نياز جامعه به فارغ التحصيلان آمار و نيز آشنايي آنها با كامپيوتر در حد نيازهاي اجرايي و خدماتي، فارغ التحصيلان آمار تا كنون به راحتي جذب بازار كار شده اند.

  اكبر گلدسته:

بيشتر سازمانهاي دولتي ازآمار براي ارايه ارقام و اعداد مربوط به فعاليت هاي واحدهايشان مي شود، استفاده مي كنند و چون اين كار را چندان تخصصي نمي دانند به جاي بكارگيري كارشناسان آمار از افرادي بهره مي گيرند كه آشنايي مختصري با اين علم دارند. در حالي كه اكثر برنامه ريزيهاي زيربنايي كشور را ميتوان با استفاده از روشهاي پيشرفته آمار انجام داد.

 دكتر عليرضا نعمت اللهي :

اكثر فارغ التحصيلان رشته آمار در محيط كار از تخصص هاي خود كه در دوران تحصيل فراگرفته اند، بهره نمي برند چرا كه هنوز آمار به عنوان يك ابزار قوي در تجزيه و تحليل اطلاعات استفاده نمي شود.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 28 بهمن1388ساعت 18:0  توسط آماری ها | 

 

amar

مركز آمار ايران

مركز آمار ايران سازماني زير نظر سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور است. اين مركز به منظور توليد آمار هاي مورد نياز دستگاه هاي برنامه ريزي كشور تاسيس شده است. مركز آمار ايران سالانه به طور گسترده اي به جمع آوري داده ها و ارائه اطلاعات استخراج شده مي پردازد.

فعاليت هاي مركز آمار ايران

فرآيند طرح هاي آماري مركز آمار ايران عبارتست از تهيه طرح موضوعي ، تهيه طرح فني ، اجراي طرح ، استخراج و پردازش داده ها مي باشد.طرح هاي آماري مركز آمار ايران غالبا در زمينه هاي زير است:

·          آمارهاي نيروي كار، جمعيت و سرشماري

·          آمارهاي هزينه و درآمد خانوار

·          آمارهاي زيربنايي

·          آمارهاي صنعت ، معدن و محيط زيست

·          آمارهاي کشاورزي

·          آمارهاي بازرگاني و خدماتي

·          آمارهاي شاخص قيمت

·          آمارهاي ثبتي

·          آمارهاي حسابهاي اقتصادي

 

يكي از مهمترين فعاليت هاي مركز آمار ايران ، طرح سرشماري نفوس و مسكن كل كشور است كه هر ده سال يك بار اجرا مي شود. آخرين سرشــماري نفــوس و مسكن كل كشور در سال 1385 اجرا شد. حاصل سرشماريهاي نفوس و مسكن ، اطلاعات گـــسترده اي است كه در قالب جدول‌ها و نمودار هاي گوناگون ارائه مي شود. اين اطلاعات از منابع اصلي برنامه‌ريزي در زمينه‌هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي به شمار مي آيد كه آگاهي‌هاي لازم براي تهيه برنامه‌هاي توسعه را در اختيار سياستگذاران، برنامه‌ريزان و مسئولان كشور قرار مي‌دهد.

پايگاه اطلاع رساني مركز آمار ايران

پايگاه اطلاع رساني مركز آمار ايران به آدرس http://www.amar.org.ir   به منظور سهولت و دستيابي سريع‌تر كاربران آمار هاي كشور راه‌اندازي شده است. اين پايگاه شامل بخش هاي گوناگوني جهت پاسخگويي به نياز اطلاعاتي كاربران است. از جمله اين بخش ها مي توان به موارد زير اشاره كرد:

معرفي مركز آمار ايران, معرفي محصولات و خدمات مركز آمار ايران ,گزيده اطلاعات آماري , نتايج اوليه طرح هاي آماري وتالار گفتگوي مركز آمار ايران و   اخبار مركز آمار ايران و  كتابخانه مركز آمار ايران و   نشريات آماري و  جستجو در پايگاه اطلاع رساني مركز آمار ايران و    تعاريف و مفاهيم استاندارد آماري .

 براي اطلاعات بيشتر در خصوص خدمات مركز آمار ايران به وب سايت مركز آمار ايران به آدرس http://www.SCI.org.ir   مراجعه كنيد.

منبع:[1] وب سايت پايگاه اطلاع رساني مركز آمار ايران ، [2]: وب سایت دانش آماری.

 

مرکز آمار ژاپن

 سایت مرکز آمار ژاپن http://www.stat.go.jp/english/index.htm   یکی از توسعه یافته ترین سایت های مراکز آمار کشورهای دنیا است. این سایت مرکز مناسبی برای تحقیق و پژوهش در هر رشته ای که با داده ها و اطلاعات سر و کار داشته باشند می باشد. همچنین الگوی مناسبی برای سیستم آماری ایران است. این سایت آمار و اطلاعات را به طور طبقه بندی شده و قابل فهم ارائه می دهد.

در سایت مرکز آمار ژاپن هر داده و اطلاعاتی را در مورد این کشور می توانید پیدا کنید. از سرشماری ها گرفته تا آمارهای مربوط به خانه و زمین و آمارهای مختلف در زمینه کار و انرژی، و همچنین خبرهای جدید مربوط به آن مرکز در سایت مرکز آمار ژاپن وجود دارد.

در این سایت آمار های جدید کشور ژاپن در سه دسته طبقه بندی شده است و در قالب اکسل به خوانندگان ارایه شده است:

·         سالنامه آماری ژاپن

·         ماهنامه آماری ژاپن

·         کتاب جیبی آماری ژاپن

این سایت شامل 5 قسمت اصلی است:

  1. آمار  Statistics
  2. آخرین شاخص ها Latest indicators               
  3. سیستم آماری Statistical System                  
  4. اطلاعات  Information
  5. مطالب جدید What's New                             

 

۱. در قسمت Statistics این سایت آمارهای مختلف کشور ژاپن را می بینیم ازجمله: سرشماری جمعیت ، نیروی کار ، قیمت خرده فروشی در مناطق مختلف ژاپن ، شاخص قیمت مصرف کننده یا  Consumer Price Index ، بررسی قیمت ها در سطح ملی ، خانه و زمین ، درآمد و هزینه خانواده ، اقتصاد خانواده ، درآمد و هزینه خانواده در سطح ملی ، فعالیت ها در زمان کار و استراحت ، شبکه آماری، نقشه های آماری ژاپن ، سالنامه آماری ژاپن ، ماهنامه آماری ژاپن ، کتاب جیبی آماری ژاپن و آمارهای تاریخی ژاپن. جالب اینجاست که تمام این آمارها در قالب اکسل و کامل وجود دارد ، که اگر نگاهی به سایت مرکز آمار ایران بیاندازیم ، این آمارها بصورت خلاصه وجود دارند و یا اصلا وجود ندارند و تنها آدرسی برای خرید کتاب آنها تعبیه شده است.

۲. در بخش Latest indicators یا جدیدترین شاخصها برخی شاخصهای اقتصادی را می خوانیم از قبیل: Consumer Price Index یا شاخص قیمت مصرف کننده که مربوط به دو ماه قبل می باشد در صورتی که در سایت بانک مرکزی ایران آمار مربوط به 6 ماه قبل وجود دارد، علاوه بر این درصد بیکاری و  هزینه زندگی یا  Living expenditure را می خوانیم.

۳. در بخش سیستم آماری یا  Statistical System می خوانیم : سیستم آماری ژاپن، راهنمای آمار رسمی ژاپن، طبقه بندی استانداردهای اماری.

۴. بخش Information یا اطلاعات : این بخش شامل توضیحاتی در مورد مرکز آمار ژاپن و فعالیت های بین المللی و همچنین خبرنامه این مرکز است.

 5 . بخش پنجم What's New نام دارد که مطالب به روز و جدید چهار بخش دیگر در این قسمت جمع شده اند.

 

 انجمن آمار آمريكا

 در ۲۷ نوامبر ۱۸۳۹،‌پنج نفر جلسه ای را در يكي از اتاق هايي انجمن آموزشي آمريكا در شماره ۱۵ Cornhill واقع در شهر بوستون( ايالت ماساچوست) برای تشکیل انجمن آمار برگزار كردند. هدف این انجمن همان طوری که در اولین اساسنامه آن آمده است، جمع آوری، حفظ و انتشار اطلاعات آماری در بخش های گوناگون علوم بشری یوده است. در ابتدا انجمن آمار آمریکا(American Statistical society) نامیده شد ولی نام این سازمان بزودی و در اولین گردهم آیی سالیانه كه در 5 فوريه سال 1840 در بوستون تشكيل شد به اجتماع آمار آمريكا( American Statistical Association ) تغيير كرد.

امروزه اجتماع آمار آمريكا(ASA)، يكي از قديمي ترين اجتماعات حرفه اي در ايالات متحده، در حال آماده شدن براي جشن 160 امين سالگرد خود مي باشد. اعضای ASA، شامل آماردانان حرفه اي و تحليل گران داده، رسيدن به اهداف بنيانگذاران را دنبال مي كنند. همان طوري كه در اساسنامه فعلي بيان شده، اهداف اجتماع عبارتند از "پرورش دادن آمار و كاربردهايش،بالابردن تاثیر و حفظ پيوستگي تلاش در ميان همه علاقمندان به مسائل آماري و افزايش سهم آمار در تامين رفاه اجتماعي بشر ". ASA يك سازمان غير تجاري مي باشد و با برگزاري گردهم آيي ها، تهيه انتشارات مرتبط با روش شناسي آماري و كاربرد هايش و با مهيا ساختن اطلاعات در ارتباط با علم آمار و نقش آن به اين اهداف نائل مي شود. اين سازمان همچنين با سازمان هاي ديگر براي پيشرفت آمار، تهييج كردن تحقيقات، ارتقا دادن استاندارد هاي حرفه اي و به كمال رساندن كاربرد آمار، زمینه سازی آموزش آمار و در حالت كلي مهيا كردن سرويس آماري براي جامعه همكاري مي كند.

چگونه ASA در 160 سال قبل رشد كرده است؟ رهبران اصلي آن چه كساني بودند؟

سالهاي اوليه

۵ مردي كه در جلسه سازنده سال ۱۸۳۹ حضور داشتند عبارتند از

William Cogswell, Richard Fletcher, John Dix Fisher, Oliver Peabody, and Lemuel Shattuck

آنها از دانشگا هها ي ‌Brown ؛ Dartmouth و Harvard فارغ التحصيل شده بودند و در زمينه هاي قانون، پزشكي، الهيات، ادبيات و آموزش درس خوانده بودند. اگر چه Fletcher به عنوان اولين رئيس انتخاب شد (45-1839)، بيشتر در شماي يك رئيس پوشالي بود. . Lemuel Shattuck، اولين منشي، در پايه گذاري اجتماع نقش واقعي را عهده دار بود. Shattuck يك شجره شناس-آماردان برجسته بود و به عنوان يكي از آماردانان آماركايي با نفوذ و برجسته محسوب می شد. او از ASA در جهت بهبود فعاليت هاي آماري در بوستون و سراسر ايالت متحده استفاده مي كرد. او بويژه با عمل در بهبود سلامت عمومي و کارهای موثر در پيشرفت هايي در طب پيشگيري(preventive medicine) مفيد واقع شد.

تعداد کل اعضای ASA در 50 سال اول در حدود 100 نفر بالغ مي شد و اين بيشتر يك انجمن محلي در بوستون بود. اشتراك ساليانه فقط 2 دلار بود، اما عضويت يك فعاليت مشکل به حساب می آمد. چرا که اعضا(كه Fellow ناميده مي شدند) براي اين اجتماع انتخاب مي شدند و موافقت مي كردند كه با اساس نامه و قوانين داخلي موافقت هستند و حداقل يك مقاله در مود يك موضوع آماري كه در توسط شوراي انتشار تعيين مي شد در طول سال آماده خواهند كرد. امروزه عنوان ASA در Fellow به آن اعضايي از ASA اطلاق مي شود كه شهرت مسلم در شاخه اي از رشته ی آمار دارند و توسط كميته مخصوص انتخاب شوند. در ضمن اعضاي افتخاي در طول اين دوره عبارتند از : رئيس جمهور Martin Van Buren، پزشك ارشد Thomas Lawson و وزير فرانسه Lewis Cass. اولين عضو خارجي آماردان معروف Adolphe Quetelet بود. عضويت فرد با محبوبین جهانی چون Florence Nightingale را نيز در بر مي گرفت كسي كه دو گزارش آماري خود در مورد سيستم تخليه آب در هند را به كتابخانه سازمان بخشيد.

اولين ۵ رئيس ASA دورههاي چندين سال را گذراندند. بعد از Fletcher؛ George C. Shattuck در سال هاي 1846 تا 1851 سر کار آمد. وي در طرفداري بي حدش از انجمن معروف بود. شخص برجسته ديگر در طول اين نيم قرن دكتر Edward Jarvis بود كسي كه براي 31 سال، از سال 1852 تا 1882، به عنوان رئيس در انجن حضور داشت. ايشان علاقه شديد به رشته آمار حياتي داشتند و خدمات ارزنده اي را به اداره آمار و ثبت احوال ايالات متحده نمود. دكتر Jarvi و تعدادي از افراد متشخص بوستوني، ASA را به عنوان آنچه كه اجتماع آمار بوستون(Boston Statistical Association) معروف بود اداره كردند. وي كتابخانه اي براي ASA تاسيس نمود كه بعدا به طور دائمي در كتابخانه عمومي بوستون قرار گرفت. در بازنشستگي اش در شال 1882، وي به عنوان بازنشسته ارشد براي سپاس از سالهاي طولاني خدمتش قدرداني شد.

Francis A. Walker، رئيس بعدي ASA؛(97-1883)، فرآيند چرخش انجمن به يك سازمان بين المللي را آغاز نمود. Walker، پروفسور سابق دانشگاه Yale، رئيس موسسه تكنولوژي ماساچوست (MIT)، رئيس اجتماع اقتصادي آمريكا و رئيس سرشماري در سال هاي 1870 و 1880 بود. نفوذ وي مدرسان دانشگاهي زيادي را به ASA جلب كرد. استخدام کمک کننده، تصمیمی برای کاهش ملزومیت عضویت به صورت دعوت نامه ای (انحصاری ) بود. مهم ترین کار در میان اقدامات Walker، پایه گذاری انتشار جدید یعنی Publications of the American Statistical Association بود که در سال ۱۸۸۸ شروع شد. این اقدام علاقه بین المللی به ASA را افزایش داد و با عث افزایش تعداد اعضا از ۱۶۰ در سال ۱۸۸۹ به ۵۰۰ در سال ۱۸۹۸ شد. مجموعه که توسط Walker منتشر شد بعدها به مجله معروف

Journal of the American Statistical Association (JASA)

که امروزه یکی از مهمترین مجلات دوره ای علم آمار می باشد بدل شد. اولین مقاله در این مجله

"Statistics of Water Power Employed in Manufacturing in the United States"

بود که توسط G. F. Swain از MIT می باشد.

بعد از Walker؛ Carroll D. Wright از سال 1897 تا سال 1909 مديريت انجمن را عهده دار شد. وي رئيس سابق و موسس Bureau of Labor Statistics ( نماينده دولتي ايالت متحده كه داده هاي در مورد اقتصاد و بازار كار آمريكا را جمع آوري و تحليل هاي آماري را براي توده مردم منتشر مي كند )بود. وي آخرين رئيس با دوره انتصاب چندين ساله بودند. Wright روند را به سوي عضويت ASA بين المللي پيش برد و در سال ۱۹۰۸ با برگزاري گردهم آيي ساليانه در Atlantic City (شهر ساحلی در جنوب شرقی ایالت نیو جرسی) موافقت کرد، و این اولین گردهم آیی خارج از بوستون از زمان تاسیس انجمن بود.

تنوع و تخصص

از زمان آغاز به کار، انجمن رابطه تنگاتنگی با کارهای آماری دولت ایالات متحده به خصوص در اداره سرشماری داشت. در اوايل سال ۱۸۴۴، ASA به مجلس سنا آمريكا پيشنهاد كرد سرشماري ششم بارنگري و نسخه دقيقي از آن انتشار يابد. Lemuel Shattuck و Edward Jarvis براي طرح ريزي سرشماري هفتم در سال 1850 كمك كردند و Jarvis بخش آمار حياتي را براي سرشماري هشتم در سال 1860 نوشت. حضور Jarvis براي سرشماري نهم (در سال 1870) نيز كمك ارزشمند بود. در اين سال هاي اوليه، رؤساي سرشماري به طور كلي از اعضا ASA يا عضو هيات رئيسه بودند. Francis A. Walker سرشماري نهم را رهبري كرد و نخستين قدم ها را براي سرشماري دهم برداشت. Carroll D. Wright روي نهايي كردن سرشماري يازدهم موثر بود. اولين رئيس اداره ثابت سرشماري، S. N. D. North ششمين رئيس ASA و اولين نفر براي خدمت يكساله (1910) بعد از دوره اي با رياست هاي چندين ساله بود.

موثر واقع شدن آمار در دولت و تجارت، بعد از جنگ جهاني اول توسعه بيشتر را در پي داشت به طوري كه به تاسيس اولين شعبه محلي انجمن را مي توان براي صحت اين گفتار بيان كرد. بين سالهاي 1920 و 1943، 22 بخش در اقسا نقاط كشور تشكيل شد. به طور كلي در شهرهاي بزرگ از قبيل

Washington, D.C., Detroit, Chicago, Cleveland, San Francisco, Los Angeles, Pittsburgh, and Philadelphia

قرار داشتند. بعلاوه گروه هايي در مراكز ايالاتي از قبيل Albany, New York, and Austin, Texas و دانشگاهها از قبيل University of Illinois شكل داده شد. امروزه انجمن 78 شعبه در سراسر كشور دارد كه به اعضا سرويس ميدهند. اين شعبه ها از لحاظ تركيب و اندازه متفاوت هستند و از گروه هايي كمتر از 50 عضو تا ي بيش از 1000 عضو متغيير هستند.

در همان زمانيكه شعبه ها براي اولين بار در حال شكل گيري بودند، گروه هاي آماري در سراسر ايالات متحده در حال تاسيس بودند. اولين برنامه آمار زيستي در دانشگاه Johns Hopkins در سال 1918 برگزار شد و در اين زمان آمار براي اولين بار به صورت عنوان اداري استفاده شد. در 1927، George Snedecor و A. E. Brant آزمايشگاه آمار را در دانشگاه ايالتي Iowa تاسيس كردند كه منعكس كننده نياز به آزمايش هاي آماري در كشاورزي بود. در حاليكه تمامي اين وقايع در حال وقوع بودند، علاقه به ASA در حال افزايش بود و تاكيد قوي به جنبه هاي آكادميك اين موسسه در حال پايه گذاري بود.

براي تشويق بيشتر در كاربرد آمار در رشته هاي تخصصي، انجمين به توسعه بخش ها همت گماشت. اولين بخش، بخش Biometrics(زيست سنجي) در سال 1938 تاسيس شد. اين قسمت روي كاربرد آمار در علوم زيستي متمركز شد. تاسيس اين بخش با تشكيل بخش آموزش آماري در سال ۱۹۴۴ پيگيري شد كه اين بخش در پي توسعه آموزش آماري با فراهم كرن اطلاعات و محرك هاي لارم براي مدرسان آمار بود. در ضمن هر دو بخش در رشد بخش هاي آكادميك در آمار و آمار زيستي همسو بودند.

در ۸۵ امبن گردهم آيي ساليانه در سال ۱۹۲۴، ASA اعلاميه شفافی مبنی بر حمایت هایش براي گردهم آيي علمي براي رشته آمار در كشورهاي ديگر را منتشر کرد. اين مساله موفقیت ASA را در همكاري با آمارشناسان بين المللي در پي داشت. اولين عضو خارجي در سال 1840 به انجمن پيوست. امروزه بيشتز از 10 درصد از اعضا، خارج از ايالات متحده زندگي مي كنند.

ترقی ناگهانی آمار بعد از جنگ جهانی

در سال ۱۹۳۹، درست قبل از جنگ جهانی دوم، ASA صد امين تولد خود را جشن گرفت. وقايع جشن در بوستون و فيلادلفيا برگزار شد. عضویت به بیش از ۳۰۰۰ نفر افراد رسید. بهرحال تعدادی نقصان در طول سالهای جنگ رخ داد که به وضوح در فعالیت های ASA دیده می شود: لغو گردهم آييها ساليانه در سال هاي 1942 و 1943.

بعد از جنگ، در پاسخ به پيشرفت هاي فراوان در علوم، فعاليت و عضويت در انجمن به سرعت رشد نمود. به عنوان مثال، بخش هاي آمار اقتصادي و آمار تجاري در سال 1950 تاسس شدند و اين اقدام با تاسيس بخش علوم اجتماعي و يك بخش در علوم مهندسي و فيزيك در سال 1954 دنبال شد.

عضويت در انجمن بواسطه استفاده و کابرد بیشتر آمار در رشته هاي تحقيقاتی رشد كرد. 22 شعبه و بيش از 5000 عضو در سال هاي 1947 تا 1964 اضافه شدند. در ضمن ریاست انجمن بر عهده آماردانان مشهوري از جمله Walter Shewhart در سال 1945، George W. Snedecor در سال 1948، برنده جايزه نوبل اقتصاد Simon Kuznets در سال 1949، Samuel S. Wilks در سال 1950، William G. Cochran در سال 1953 و Gertrude M. Cox در سال 1956 بود .

تلاش هاي انتشاراتي در ASA در طول اين دوره پیشرفت، افزايش يافت. از طريق بخش ‌Biometrics)زيست سنجي)، انجمن انتشار Biometrics Bulltin(خبرنامه زيست سنجي) را در سال 1945 به منظور ترقي استفاده از روش هاي آماري در علوم زيستي شروع كرد. مجله American Statistician در سال 1947 به عنوان مجله اي براي ارائه مقالات تخصصي و كلي براي گرايش سريع (جلب توجه ) انتشار يافت. اين انتشارات با توزیع مجله Technometrics در سال 1959 پي گيري شدند. اين مجله با حمايت انجمن كيفيت آمريكا و براي چاپ مقالاتي در كاربردهاي آمار در علوم مهندسي، شيمي و فيزيك عرضه شد.

(نويسنده: Robert L. Mason تاریخ انتشار در Amstat News: نوامبر ۱۹۹۹)

+ نوشته شده در  چهارشنبه 28 بهمن1388ساعت 17:52  توسط آماری ها | 

بیشتر بدانیم

اطلاعات و داده هاي آماري معمولاً از دو طريق سرشماري و آمارگيري نمونه اي و گاهي از طريق ثبت جاري وقايع فراهم و گردآوري مي شوند.

هر سازمان بنابر وظايف و نيازهاي خويش اقدام به جمع آوري، تجزيه و تحليل و انتشار آمارهاي خاصي مي كند. طبق قانون تاسيس مركز آمار ايران، كليه آمارهاي جمع آوري شده در سازمانهاي مختلف در اختيار مركز آمار ايران قرار گرفته و مركز مزبور با استفاده از آمارهاي مربوطه و نيز آمارهائي كه خود توليد مي كند بررسي هاي لازم را براي برنامه ريزيهاي اقتصادي و اجتماعي انجام داده و نتايج آنرا در نشريات متعدد در اختيار مقامات مربوطه، پژوهشگران و ساير علاقمندان قرار مي دهد.

سازمانهاي عمده اي كه جمع آوري و نشر آمار از جمله وظايف مهم آنها است عبارتند از:

 

1- مركز آمار ايران كليه اطلاعات و داده هاي آماري در زمينه هاي

مختلف اقتصادي و اجتماعي در سطح كل كشور.

2- بانك مركزي ايران آمارهاي اقتصادي شامل شاخص قيمتها،

مصرف خانوار شهري، موازنه پرداختها و مسكن.

3- وزارت اقتصاد آمارهاي صنعتي و معدني و بازرگاني.

4- وزارت دارائي آمار بازرگاني خارجي ايران.

5- شركت ملي نفت ايران آمار مربوط به استخراج، توليد، تصفيه،

مصرف، و صدور نفت.

6- وزارت كشاورزي آمار كشاورزي و آمارهاي مربوط به دام.

7- وزارت كار آمار نيروي انساني.

8- وزارت بهداري آمارهاي بهداشتي از قبيل كادر پزشكي،

تاسيسات و تسهيلات درماني، تنظيم

خانواده و مرگ و مير در شهرهاي انتخابي.

9- وزارت علوم و آموزش عالي آمار آموزش عالي.

10- وزارت آموزش و پرورش آمار آموزش ابتدائي و متوسطه.

11- وزارت دادگستري آمار قضائي و ازدواج و طلاق.

12- ثبت احوال كل كشور آمار تولد و مرگ.

13- شهرداريها آمار كشتار دام.

14- شهرباني كل كشور آمار مربوط به اماكن عمومي، جرائم،

وسائط نقليه و تصادفات.

15- وزارت اطلاعات آمار مربوط به جرايد، راديو و تلويزيون.

16- وزارت فرهنگ و هنر آمار كتابخانه ها و موزه ها.

علاوه بر سازمانهاي فوق، موسسات ديگري نيز به امر تهيه و انتشار آمار اشتغال دارند كه از آنها در تدوين سالنامه آماري مركز آمار ايران استفاده شده است بطوريكه با مطالعه سالنامه مزبور مي‌توان

با نام و نوع آمار توليدي دستگاههاي مختلف مملكتي آشنائي پيدا كرد.

dd

چگونگي توليد آمارهاي مختلف:

همانطور كه قبلاً اشاره شد جمع آوري و فراهم آوردن آمار معمولاً از طريق انجام سرشماري و يا آمارگيريهاي نمونه اي صورت مي گيرد كه اينك بشرح آنها مي پردازيم:

الف – سرشماري

سرشماري يك نوع آمارگيري است كه با استفاده از آن كليه واحدهاي يك جامعه مورد نظر زير پوشش آمارگيري قرار مي گيرند مانند سرشماري نفوس مسكن كه كليه افراد كشور را در بر مي‌گيرد.

ب – آمارگيري نمونه اي

با استفاده از اين روش تعداد معيني از واحدهاي يك جامعه زير پوشش آمارگيري قرار مي گيرند مانند آمارگيريهاي نمونه اي مصرف خانوار، ساختمان، مسكن و غيره. در اين آمارگيري كه بطريق نمونه اي انجام مي گيرد اطلاعات مورد نظر فقط از واحدهائي اخذ مي گردد كه قبلاً بر اساس نمونه انتخاب شده اند.

نحوه انجام كار:

براي انجام يك آمارگيري نمونه اي يا سرشماري نيازهاي سازمانهاي مختلف مصرف كننده آمار، قبلاً تعيين و روشن مي شود. بر اساس نيازهاي مربوطه، نوع اطلاعاتي كه بايد كسب شوند معين مي گردد و سپس بر مبناي اطلاعات مورد نياز پرسشنامه هائي تهيه و سئوالاتي در آنها مطرح مي‌شود. ماموران آمارگير كه قبلاً تحت تعليم قرار گرفته و با نحوه كار و هدف مربوطه آشنائي كامل دارند با مراجعه به واحدهاي آماري مورد نظر پرسشنامه هاي مربوطه را تكميل و اطلاعات لازم را كسب مي كنند. پس از تكميل پرسشنامه ها، اطلاعات جمع آوري شده در قالب جداول متعدد آماري استخراج و بعد از تجزيه و تحليل هاي لازم بصورت نشريات آماري در اختيار متقاضيان و علاقمندان قرار گرفته و بعنوان منابع آماري مورد استفاده واقع مي شوند. در زير به شرح انواع سرشماريها و آمارگيريهاي نمونه اي كه در ايران اجرا مي شوند مي پردازيم:

الف – سرشماري

1- سرشماري نفوس مسكن

سرشماري نفوس مسكن طبق قانون سرشماري مصوب مجلسين هر دهسال يك بار انجام مي‌گيرد

و تا كنون دو بار در سالهاي 1335 و 1345 انجام گرفته و نتايج آنها در مجلدات مختلف انتشار يافته است. هدف از اين سرشماري دستيابي به تعداد جمعيت و توزيع آن در مناطق مختلف شهري و روستائي بر حسب سن و جنس و سواد و ساير خصوصيات اقتصادي و اجتماعي است كه در طرحهاي مختلف عمراني مورد استفاده قرار مي گيرند.

2- سرشماري كشاورزي

اين سرشماري نيز هر 10 سال يكبار انجام مي گيرد. اولين سرشماري كشاورزي ايران در سال 1339 انجام گرفت ولي دومين سرشماري كشاورزي كه قرار بود در سال 1349 انجام پذيرد بعلت اشكالات مربوطه به تعويق افتاد و به سال 1352 موكول شد كه اينك مرحله اول آن كه از آبانماه 52 آغاز شده تا اواخر خرداد ماه 53 طول خواهد كشيد و مرحله دوم آن از اول شهريور 1353 بمدت دو ماه آغاز خواهد شد. در اين سرشماري كه در دو مرحله انجام مي گيرد ابتدا در مرحله اول كه آباديهاي كشور مورد سرشماري قرار گرفته و اطلاعاتي در مورد تاسيسات و تسهيلات موجود در آبادي، سطح زير كشت انواع محصولات كشاورزي، ميزان برداشت محصول و توليد و نيز اطلاعاتي در مورد دام و لوازم مكانيزه مورد استفاده كشاورزي و منابع آب در سطح آبادي جمع‌آوري مي شود. هدف عمده انجام مرحله اول سرشماري دستيابي به اطلاعاتي در زمينه آباديهاي كشور بمنظور تعيين چارچوبي براي آمارگيريهاي بعدي و نيز شناخت روستاها و امكانات و نيازهاي آنها مي باشد. در مرحله دوم سرشماري تعدادي از آباديها مورد آمارگيري واقع شده و اطلاعات تفصيلي در مورد بهره برداريهاي كشاورزي از طريق خانوارهاي كشاورز جمع آوري خواهد شد.

3- سرشماري صنعتي

اولين سرشماري صنعتي ايران در سال 1342 انجام گرفت و دومين سرشماري صنعتي در حال حاضر توسط مركز آمار ايران و با همكاري وزارت كار و نيروي انساني در جريان است. اين سرشماري نيز در دو مرحله انجام خواهد گرفت: مرحله نخست، مراجعه به كليه اماكن صنعتي و كارگاههاي صنعتي و كسب اطلاعات كلي در مورد هر كارگاه است. مرحله دوم كه از شهريور ماه سال 53 شروع خواهد شد تعدادي از كارگاههاي صنعتي را در بر خواهد گرفت و اطلاعات تفصيلي در مورد فعاليت، نيروي انساني، مواد اوليه، سرمايه گذاري، توليد، پرداخت، دريافت و ارزش افزوده كارگاههاي مزبور را در اختيار خواهد گذاشت.

ب- آمارگيريهاي نمونه اي

آمارگيريهاي نمونه اي معمولاً هر سال انجام مي گيرند و بر خلاف سرشماريها كه تمامي يك جامعه را در بر مي گيرند پوشش آمارگيريهاي نمونه اي فقط شامل تعدادي از واحدهاي نمونه در يك جامعه آماري مي گردد. اهم اين آمارگيريها عبارتند از:

1- آمارگيري مصرف خانوار 2- آمارگيري كشاورزي 3- آمارگيري نفوس 4- آمارگيري صنعتي

4- آمارگيري ساختمان و مسكن.

نشريات آماري

نتايج آمارگيريهاي فوق در نشريات مختلف منتشر شده و مورد استفاده برنامه ريزان، سازمانهاي مختلف، علاقمندان و دانشجويان (براي نوشتن رساله) قرار مي گيرد. نشريات مزبور همراه با نشريات حاوي نتايج سرشماريها و تجزيه و تحليل هاي آماري به عنوان منابع آماري مستند هر سال از طرف مركز آمار ايران و ساير سازمانهاي صلاحيتدار منتشر و در دسترس عموم قرار مي‌گيرند. مهمترين نشرياتي كه بعنوان منابع آماري از طرف مركز آمار ايران منتشر مي شود و در امر تحقيق و برنامه ريزيهاي عمراني مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از:

1- نشريات سرشماري نفوس مسكن به تفكيك شهرستان، استان و كل كشور.

2- فرهنگ آباديهاي كشور بر حسب استان يا فرمانداري كل.

3- آمار كشتار دام بر حسب شهر، استان و كل كشور (براي نقاطي كه داراي شهرداري هستند و آمار مورد نياز توسط شهرداريهاي مربوطه جمع آوري مي شود).

4- سالنامه آماري كه هر سال بزبان فارسي و هر دو سال يكبار بزبان انگليسي منتشر مي شود.

5- نشريه نتايج آمارگيري مصرف خانوار شهري و روستائي (شامل اطلاعاتي درباره تركيب هزينه‌‌هاي خوراكي و غيرخوراكي و متوسط هزينه ها).

6- نشريه نتايج آمارگيري كشاورزي.

7- نشريه نتايج آمارگيري صنعتي.

8- نشريه نتايج آمارگيري نفوس.

9- آمارنامه استاني كه تقريباً حاوي اطلاعات كاملي درباره هر استان مي باشد.

10- آمار منتخب بقطع جيبي كه حاوي چكيده اطلاعات سالنامه هاي آماري است (بزبانهاي فارسي و انگليسي).

نكته اي كه در مورد نشريات فوق بايد اضافه شود اين است كه نشريات حاوي نتايج آمارگيري‌هاي

نمونه اي فقط در سطح استان يا كل كشور قابل استفاده مي باشند و براي واحدهاي كوچكتر از قبيل شهرهاي يك استان و يا يك روستاي بخصوص در يك شهر قابل استفاده نيستند. در موارديكه اطلاعات دقيق براي واحدهاي كوچك مورد نياز باشد بايد از نشريات حاوي نتايج سرشماريها كه كل جامعه آماري را در بر مي گيرند استفاده شود. حال براي اينكه با منابع آماري فوق آشنائي بيشتري حاصل شود به معرفي سه نمونه از آنها يعني سالنامه آماري، فرهنگ آباديهاي كشور و آمارنامه استاني مي پردازيم.

سالنامه آماري:

سالنامه آماري ايران براي اولين بار در سال 1346 منتشر شد و از آن تاريخ به بعد هر ساله مرتباً منتشر مي شود. سالنامه آماري ايران از طرفي مبين زندگي سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور است و از طرف ديگر روشنگر تحولاتي است كه ساليان اخير در شئون مختلف اين كشور روي داده است. اين منبع آماري ابزار كار پژوهشگران و برنامه ريزان اقتصادي و اجتماعي است. اطلاعات آماري مندرج در اين منبع از ميان انبوه ارقام و داده هاي مختلف برگزيده شده است و در اين گزينش سعي وافر بعمل آمده است تا با توجه به نيازهاي اساسي و عمده استفاده‌كنندگان از ارقام و اعداد، اطلاعات موجود بنحوي در قالب جداول ريخته شوند كه حتي‌الامكان پاسخگوي آن نيازها باشد. براي اينكه پژوهش گران و برنامه ريزان بتوانند تحولات اقتصادي و اجتماعي كشور را در كادر فشرده تري بنگرند، ارقام و اطلاعات بر حسب ضرورت در دوره هاي زماني كم و بيش طولاني ارائه شده است و باين ترتيب امكان مقايسه آمار مربوط به يك موضوع خاص در سالهاي مختلف فراهم مي گردد. سالنامه مزبور داراي نقشه، نمودار و دياگرام است و ارائه مطالب بصورت ارقام و جداول آماري است. هر جدول بر حسب مورد، داراي پانويس و ماخذي است كه خواننده را در دستيابي به اطلاعات وسيع تر در زمينه مربوطه راهنمائي مي كند. نحوه تنظيم مطالب موضوعي است و زير هر موضوع كلي موضوعات وابسته ذكر شده است. در ابتدا داراي فهرست مندرجات است كه بدون رعايت ترتيب الفبائي و بنابر اهميت موضوع از نظر پژوهشهاي آماري رده بندي شده است. در ابتدا مشخصات جغرافيائي و اقليمي كشور و بعد خصوصيات اجتماعي و نفوس و سپس موضوعات اقتصادي ذكر شده است. اين سالنامه به چندين بخش و هر بخش به چند فصل تقسيم شده است. در ابتداي هر فصل مقدمه مختصري ذكر شده كه طي آن نحوه تنظيم مطالب و تعاريف بيان شده است. مثلاً در مقدمه فصل هشتم سالنامه آماري سال 1350 تحت عنوان "ورزش و تفريحات سالم" چنين ذكر شده است" اين فصل در دو قسمت ورزش و پيش آهنگي تدوين شده است. قسمت اول شامل تاسيسات ورزشي، معلمان، مربيان ورزش و شركت كنندگان در مسابقات در سطح كل كشور است. قسمت دوم شامل فعاليتها، تاسيسات و تعداد پيش آهنگان كشور مي باشد" باين ترتيب خواننده با مطالعه مقدمه هر فصل به شمول اطلاعات و تقسيم بندي مطالب مربوطه در آن پي مي برد. همچنين عبارات و اصطلاحات مربوطه در هر فصل بسادگي تعريف و توصيف شده اند تا خواننده احتمالاً در تعبير آنها دچار اشكال نشود. بعنوان مثال در همان فصل 8 سالنامه مزبور در قسمت تعارف، عبارات و اصطلاحات مربوطه چنين تعريف شده اند:

فرشته: دختر پيش آهنگ 8 تا 11 ساله

سيار: پيش آهنگ 15 تا 18 ساله

شيربچه: پسر پيش آهنگ 8 تا 11 ساله

تعليمات تكنيكي: گذراندن دوره تخصصي تعليماتي در هر يك از مراحل مربوطه.

به اين ترتيب خواننده با ملاحظه مقدمه و تعاريف مربوطه در هر فصل با موضوع اطلاعات ارائه شده و شمول آن و نيز با تعاريف مربوطه آشنائي پيدا مي كند.

آمارنامه استاني:

اين نشريه اطلاعات مكملي را درباره هر استان در اختيار مي گذارد و براي هر يك از استانها و فرمانداري هاي كل تدوين مي شود. اين منبع مورد استفاده برنامه ريزان در دفاتر برنامه ريزي منطقه اي است زيرا تصويري دقيق از منابع، امكانات، احتياجات و شرايط هر منطقه ارائه مي دهد. در اين نشريه نيز ارائه مطالب بصورت جداول آماري است و مطالب عمده آن عبارتند از: مشخصات جغرافيائي و اقليمي، جمعيت و نيروي انساني، آموزش، ورزش و پيش آهنگي، بهداشت، بيمه، مسكن، آمار قضائي، اوقاف، وسايل ارتباط جمعي، كشاورزي، دام، شركت هاي تعاوني روستائي معدن و صنعت، راهها و حمل و نقل، ارتباطات و مخابرات، برق، استاندارد، عمران، بودجه خانوار، ماليات و گمرك، شهرداري، قند و شكر و دخانيات. زير هر يك از موضوعات فوق نيز مجدداً موضوعات وابسته ذكر شده اند. اين نشريه حاوي نقشه هاي مختلف آماري و نمودار مي باشد. هر جدول داراي ماخذي است كه خواننده را براي دستيابي به اطلاعات مفصل تر راهنمائي مي كند. همچنين جداول بر حسب مورد، داراي پانويس هستند. اين نشريه داراي فهرست مندرجات است و اطلاع از داده هاي آماري مندرج در آن از طريق فهرست مزبور امكان پذير مي باشد.

فرهنگ آباديهاي كشور:

انتشار اين گروه از نشريات آماري پاسخ به نيازي بود كه از مدتها قبل در زمينه شناخت روستاهاي كشور وجود داشت. تحول عظيمي كه در كليه شئون زندگي جامعه ايراني پديدار شده و موجب گسترش سازمانها و توسعه دامنه فعاليتها گرديده نياز به اطلاعات آماري را بصورت ضرورتي قطعي جلوه گر ساخته است. در اين نشريه، آمار و اطلاعات مربوط به خصوصيات اقتصادي و اجتماعي آباديهاي كشور گردآوري شده است و پاسخي است به نياز مزبور. اين فرهنگ كه به زبانهاي فارسي و انگليسي تواماً تدوين شده است هر استان يا فرمانداريكل را جداگانه مورد بررسي قرار داده است. شهرستانهاي تابع هر استان يا فرمانداري كل بر حسب حروف الفباء مرتب و سپس زير نام هر شهرستان كليه آباديها بترتيب الفباء تنظيم شده است. براي هر آبادي مجموعاً 193 صفت يا خصوصيت نشان داده شده است. صفات مزبور شامل جمعيت، وضع طبيعي، راه هاي عمده، دسترسي به تاسيسات عمومي و تسهيلات، منابع آب زراعي، دام، مساحت اراضي كشاورزي و انواع محصولات كشاورزي است. اين اطلاعات امكان هرگونه برنامه ريزي اقتصادي و اجتماعي از قبيل راه سازي، ارتباطات، آموزش، بهداشت و رفاه اجتماعي، توسعه تعاوني ها و بهبود امور كشاورزي و دامداري را در سطح روستا امكان پذير مي نمايد. با توجه به اين كه اطلاعات مربوط به هر آبادي جداگانه ارائه شده است از اين اطلاعات نه فقط براي اجراي برنامه هاي مورد نظر در نقاط خاص بلكه براي هرگونه تركيب آماري در مناطق معين و بمنظور بررسيهاي اقتصادي و اجتماعي مي‌توان استفاده كرد.

اين فرهنگ در ابتدا داراي توضيحات كلي درباره نقشه ها و نحوه استفاده از آنها و نيز تعاريف و مفاهيم مندرج در فرهنگ است. در قسمت توضيحات، نحوه استفاده از فرهنگ بطور كامل شرح داده شده است. در فرهنگ ابتدا نام شهرستان و زير شهرستان نام دهستان ذكر شده است و روستاهاي هر دهستان بترتيب الفباي نام آنها زير دهستان مربوطه قرار گرفته اند. بعد از نام آبادي، كد آبادي، تعداد جمعيت، تعداد خانوار و نوع آبادي و سپس وضع طبيعي و راههاي عمده و ساير خصوصيات مربوطه ذكر شده است. هر دو صفحه روبرو در فرهنگ به 193 ستون تقسيم شده و ستونها از شماره 1 تا 193 مشخص شده اند. هر ستون حاوي يك صفت و خصوصيت مربوط به روستاي مورد نظر مي باشد. دو طرف سمت راست و بالاي صفحات مطالب بفارسي و دو طرف سمت چپ و پائين صفحات مطالب به انگليسي درج شده اند. در ابتداي هر فرهنگ نقشه عمومي استان يا فرمانداري كل كه خود مركب از چندين قطعه نقشه مي باشد همراه با علائم و توضيحات لازم آمده است. سپس نقشه هاي شهرستانهاي مختلف آن استان يا فرمانداري كل قرار گرفته است و بالاخره خصوصيات آباديهاي هر شهرستان بترتيبي كه قبلاً ذكر شد ارائه شده است. در ابتداي قسمتي كه به هر شهرستان اختصاص دارد نقشه هاي آن شهرستان به تفكيك بخش و دهستان و نقاط شهري و روستائي قرار گرفته اند. در ستونهاي 193 گانه، ستون اول حاوي نام آبادي، ستون 2 كد آبادي، ستون 3 تعداد جمعيت، ستون 4 تعداد خانوار، ستون 5 نوع آبادي، ستون 6 و 7 وضع طبيعي روستا از نقطه نظر كوهستاني و جلگه اي است. ستون 8 تا 14 راههاي عمده آبادي را معرفي مي كند و شامل انواع راه از قبيل راه آهن، راه شني، راه اسفالت، خاكي، جيب رو، مال رو و فاصله تا نزديك ترين جاده بر حسب كيلومتر مي باشد. ستونهاي 15 تا 32 حاوي اطلاعاتي درباره دسترسي به تاسيسات عمومي و تسهيلات مربوطه مي باشد. در اين ستونها درباره وجود مسجد، مكتب خانه، دبستان، دبيرستان سپاهي بهداشت، سپاهي دانش، سپاهي ترويج، درمانگاه، شركت تعاوني، خانه انصاف، برق، راديو، صندوق پست، تراكتور و غيره اطلاعاتي در اختيار مي گذارد. ستونهاي 33 تا 41 درباره مهمترين منابع آب زراعي مي‌باشند و درباره وجود قنات، چشمه، رودخانه، چاه عميق، چاه نيمه عميق، بركه يا استخر اطلاعاتي بدست مي‌دهد. ستونهاي 42 تا 45 درباره انواع دام موجود در روستا گفتگو مي كند. ستونهاي 46 تا 57 مساحت اراضي را بر حسب استفاده از زمين در اختيار مي گذارد و شامل مساحت اراضي زير كشت گندم آبي، گندم ديم، جو آبي، جو ديم، برنج، زمينهاي آيش، مراتع طبيعي، جنگل، باغ و قلمستان، زمين باير و قابل باير شدن و زمين باير و غير قابل باير شدن مي‌باشد. ستونهاي 58 تا 88 انواع محصولات عمده زراعي سالانه از قبيل گندم، جو، باقلا، برنج، پياز، توتون، جو، چغندر، كتيرا، كنف، نخود، هندوانه، نيشكر و غيره را معرفي مي كند. ستونهاي 89 تا 92 مربوط به ساير زراعتهاي عمده سالانه است كه با كد مشخص شده اند و كد هر محصول در قسمت توضيحات در اول فرهنگ آمده است. بدين ترتيب كه براي ارزن كد 01 براي بادمجان 05 و براي طالبي 39 و براي بقيه محصولات كدهاي مشخص ديگري در نظر گرفته شده است. بنابراين در 4 ستون مزبور بجاي نام محصول كد مربوطه درج مي شود. ستونهاي 93 تا 123 حاوي اطلاعاتي درباره انواع محصولات عمده دائمي (باغي) در روستا مي باشد از قبيل آلبالو، انگور، بادام، زيتون، نارنگي، پرتغال، موز، هلو، پسته، چاي و غيره. ستونهاي 124 تا 127 حاوي كد ساير محصولات عمده دائمي است و در هر آبادي كه بيش از يك نوع از محصولات دسته اخير وجود داشته باشد به ذكر مهمترين آنها تا چهار محصول اكتفا شده است. در ستون 123 اولين، ستون 125 دومين، ستون 126 سومين و ستون 127 چهارمين ذكر شده است كه مبين كد 4 نوع از مهمترين محصولات دسته اخير در روستاي مورد نظر مي باشد. مثلاً اگر در ستون 126 كه بالاي آن سومين درج شده است رقم 01 وجود داشته باشد نشانه اين است كه در بين ساير محصولات عمده موجود در آبادي، ازگيل، سومين محصول عمده مي باشد. ستونهاي 128 تا 193 حاوي اطلاعاتي درباره تاسيسات و تسهيلات و فعاليتهاي موجود در روستا مي باشد و اطلاعاتي در زمينه وجود دامداري و مرغداري، پنبه و پشم پاك كني استخراج معادن، قالي بافي، حصير بافي، چراغ سازي، قصابي، انبار، قهوه خانه، آرايشگاه، حمام، غسالخانه و ساير فعاليتها در روستاي مربوطه در اختيار مي‌گذارد.

اين فرهنگ در 27 جلد است و اولين شماره آن در سال 1347 و آخرين جلد آن در سال 1349 انتشار يافته است.

http://www.irandoc.ac.ir 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 28 بهمن1388ساعت 17:36  توسط آماری ها | 

 

تاريخچه ی رشد علم آمار

  منشاء ظهور آمــار به صورت توصيف اطلاعات را مي توان سرشماريهايي كه حدود 4000 سال قبل از ميلاد مسيح توسط بابلي ها و مصري ها و بعداُ توسط امپراتوريهاي روم و ايـران دربارة اطلاعات مربوط به زاد و ولــد و دارائي هاي افراد جامعه زير سلطه خود انجام مي گرفته، به حساب آورد .در آن زمان بود كه روشــهايي براي جمع آوري، تنظيم و تلخيص داده ها ابداع گرديد .

در قـرن چهاردهم براي محاسبه نرخ بــيمه، جمع آوري اطلاعات دربارة تولد و وفات، تصادفات و حوادث علم امار رايج گرديد.در اواسط قرن شانزدهم اولين كتاب احتمال توسط كاردن با عنوان ”بازيها و شانس” نوشته شد، او در اين كتاب روش  های تقلب دربازيهاي قمار را ارائــه داد. بعلاوه ، موضوع پيش بيني در نتـــايج حاصل از انـجام آزمايشهارا مطرح نمود. يكي از كارهاي او پيش بيني روز وفات خودش بود كه براي اثبات صحت پيش بيني در آن روز خودكشي نمود .در اواسط قرن هفدهم پاسكال و فـرما اولين كساني بودند كه مطالعه احتمال را به طور علــمي شروع نمودند. در همين سالها به طور همزمان مطالعات آماري به صورت توصيفي انجام مي گرفت. مثلاً گـرونت با مطالعه تعداد متولدين كشف نمود كه تعداد پسرها از دخترها كمــي بیشتر است، اما سالهاي اول زندگي تعداد بيشتري از پسرها فوت مي كنند.استفاده از احتـمال در آمار، در اواخر قرن هفدهم شروع شد، كه در اين باره مي توان به مطالعات منــدل در مورد قانون وراثت، گــالتون در بكارگيري همبستگي و ارتباط بين صفات، و به ويژه فيشــر در ابداع   روشهاي مختلف استنباط آماري اشاره نمود.

از شروع قـرن بيستم همه ساله روشهاي متعددي براي جمع آوري، تــجزيه و تـحليل اطلاعات ارائـه گرديده  كه هچنان ادامه دارد.

  , J.Cardan  ,Pascal , J.Graunt  ,G.Mendel  ,F.Galton  ,R.Fisher    Fermat

 

a

تاریخچه استفاده از آمار در ایران 

واژه آمار ریشه در تاریخ زبان و فرهنگ کهن ایــرانی دارد و قدمت آن به زمان هخامنشیان می رسد   و تا اواسط دوره اشکانیان واژه هامار یا آمــار به معنی شمار و واژه شاهامار به معنی سرشماری به کار می رفته  است.به گواه سـنگ نوشته ها و آثار مورخان شرق شناس، در زمان داریوش به منظور جمع آوری آمـــار، تشکیلات منظمی وجود داشته است و با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده، دفاتر مالیاتی و نظامی تـدوین می یافته و بودجه مملکتی بر اساس آن تنظیم می شده است.

در زمان کوروش نیز آمارگیری در مقیاس وسیع و در تمام پهنه ممالک تابعه حکومت مرکزی ایــران انجام می شده و اخذ هرگونه تصمیم درباره ولایات بایستی مبتنی بر شناسائیهای محلی و اطلاع دقیق بر کثرت و یا قلت جمعیت و قدرت و توانایی های مالی آن ولایات باشد.

ساسانیان توجه بیشتری به آمار داشتند و امور  مـالی، کشاورزی و صنعتی و بازرگانی خود را  بر اساس آمـــــارها و اطلاعاتی  که ماموران سرشــماری جمع آوری می کردند،  به انجام می رساندند. به گونه ای که در زمـان خســـرو انوشیروان، برای اخذ مالیات سـرانه، ضمن انجام سرشــماری نفوس، سن افراد و میزان ثروت آنها تعیین می شد و حتی میزان محصول درختانی مثل نخل، زیتون  و تاک  تعیین می گردید و بر اساس آن  بـرای افرادی که سن آنها بین 20  تا50  سال بود، مطابق ثـروت و مکنتی که داشتند، مالیات تعیین و آگهی می گردید.

    منبع : تاریخچه سرشماری نفوس در ایران، سید اکبر بدیع زادگان، مشاور مرکز آمار ایران

 

 آمار... ؟

هر نهاد وسازمانی جهت برنامه ریزی ونظم بخشیدن به امور داخلی وارائه بهتر وظایف خود نیاز به وسیله ای دارد تا موفق عمل کند واین نیاز همانا تهیه وتنظیم آمار است.در نگاه كلي، آمار را ميتوان وسيله اي جهت سامان بخشيدن به اموري دانست كه در ابتدا هيچ نظمي ندارند و اگر هم نظمي دارند، به صورتي جزيي در آنها ديده ميشود. تهيه آمار و استخراج نتايج نهايي از آنها در واقع كمكي است به نظم دادن و ترتيب يا فقه نمودن امور دراز مدت كه در كوتاه مدت نتيجه بخش نيستند و به برنامه ريزي جامعي نياز دارند تا هر زمان بتوان با استناد به اين برنامه ريزيهاي مكتوب، گوشه اي از كار را به پيش برد.

مستند سازی سوابق آمارهای رسمی وتهیه راهنما ها، پرسشنامه ها ونتایج طرح های آماری رسمی مربوط به گذشته علاوه بر آنکه به روشنتر شدن حافظه تاریخی هر ملت نسبت به گذشته خویش کمک می نماید می تواند برای برنامه ریزان و سیاستگذاران با شبیه سازی شرایط اجتماعی واقتصادی گذشته آثار برنامه ها وسیاست های دردست اجرا را پیش بینی نماید از اینرو شناخت گذشته دارای اهمیتی برابر با شناخت وضیعت حاضر است.

از آنجا که تصمیم گیران وسیاستگذاران زمان بسیار کمی رابرای تجدید نظر در تصمیمات خود ویااصلاح ومتوقف نمودن آنها دراختیار دارندودرموقعیتهای اضطراری باید بسیار سریعتراز گذشته عکس العمل نشان دهند،لذا نظام آمار ملی بعنوان جزئی از نظام اطلاعات ملی باید دارای آنچنان کارآیی باشدکه بتوانددرزمان مناسب اطلاعات وآمارصحیح وبهنگام رادر اختیار تصمیم گیران قرار دهد.
نظام آماری به دوطریق می تواند به این وظیفه عمل کند:

1- ازطریق تحلیل آمارهای مربوط به گذشته

2- باتهیه آمارواطلاعات بهنگام از وضعیتهای جاری

آمار در برنامه ريزي مديريت و نظارت برنامه هاي مراقبتي بهداشتي نیزاز اهميت اساسي و بنيادي برخوردار است. ترديدي نيست كه خدمات بهداشتي را بدون درنظر گرفتن حقايق آماري نمي توان به طور موثر اجرا كرد. چنانچه اطلاعات و داده ها به شبكه ها ي تصميم گيري ناقص باشد ، درجه اطمينان نسبت به تصميم اتخاذ شده كمتر خواهد بود. امروزه عمل تصميم گيري در اداره امور سازمانهاي بهداشتي و درماني بايد روي بررسي هاي علمي و آماري و اطلاعات ترديد ناپذير استوار باشد چرا كه ارسال اطلاعات نادرست و نا بهنگام از اوضاع بهداشتي و درماني مردم از دور افتاده ترين نقاط تا نزديكترين آنها منجر به اخذ تصميمات نابجاي سياست هاي بهداشتي كشور خواهد شد

 بيشتر مردم با كلمه آمار،به مفهومي كه براي ثبت و نمايش اطلاعات عددي به كار مي رود، آشنا هستند: تعداد بيكاران،قيمت روزانه بعضي از سهام در بازار بورس، تعداد افراد تلف شده در اثر شيوع يك بيماري، مثالهايي از اين مفهوم اند.ولي اين مفهوم منطبق با موضوع اصلي مورد بحث آمار نيست.آمار،عمدتا"با وضعيتهايي سروكار دارد كه در آنها وقوع يك پيشامد به طور حتمي قابل پيش بيني نيست.استتنتاجهاي آماري غالبا"غيرحتمي اند، زيرامبتني بر اطلاعات ناكامي هستند:تخمين نرخ جاري بيكاري در يك ناحيه بر مبناي مطالعه روزي چند هزار نفر از مردم، يا بررسي يك طرح جديد ترافيك برمبناي نظرخواهي از تعدادي از افراد يك منطقه،مثالهايي ازاين موضوع اند.موارد ديگري ازعدم حتميت وقتي پيش مي آيد كه مشاهدات مكرر برروي يك پديده،نتايج متفاوتي به دست دهند،حتي اگر سعي كنيم عوامل مؤثر بر پديده اي را كه قرار است مشاهده شود كنترل كنيم.مثلا"،همه درختان كاج يكساله داراي بلندي يكسان نيستند،حتي اگر از يك نوع نهال باشند و تحت شرايط يكسان نور، هواوخاك قرارگيرند.آمار به عنوان يك موضوع علمي،امروزه شامل مفاهيم و روشهايي است كه در تمام پژوهشهايي كه مستلزم جمع آوري داده ها به وسيله يك فرايند آزمايش و مشاهده و انجام استنباط و نتيجه گيري بوسيله تجزيه و تحليل اين داده ها هستند،اهميت بسيار دارند.

هدف آمار

 از قدیم الایام دولت های مختلف برای اینکه بتوانند کشور خود را خوب اداره کنند محتاج به جمع آوری اطلاع از وضع ملت و ممکنات کشور بودند و تاریخ نشان می دهد که شاهنشاهان در چند قرن پیش در آلمان برای اینگونه اطلاعات برای کلمه دولت (Staat) معادل کلمه استاتیستیکا (Statistika) را ساختند و این لغت را کشورهای دیگر نیز گرفته به کار بردند. در ایام قدیم تنها راهی که برای این کار موجود بود سرشماری (Enumeration) بود (باید دانست که آمارگیری (Census) لزوماً سرشماری نیست).

 ایران از قدیم این اطلاعات را جمع آوری می کرده اند. از طرف دیگر در قرن هفدهم در فرانسه علم احتمالات به وسیله پاسکال و فرما پایه گذاری شد و به سرعت رو به نکامل نهاد تا کم کم خود یک شعبه وسیعی از علوم را تشکیل داد و به وسیله آن توانستند روش علمی تجربی را تکمیل کنند و در نتیجه علما این قدرت را پیدا کردند که با اصول صحیح و منطقی که مبتنی بر علم احتمالات است از مشاهدات روی اجزاء جوامع پی به مشخصات کلی آنها ببرند. یکی از استفاده هایی که از این علم شد، این بود که توانستند اطلاعاتی را که تا قبل از آن به وسیله سرشماری به دست می آوردند و معمولاً به علت دشواری زیاد و احتیاج به مخارج زیاد به طور خیلی ناقص به دست می آوردند براساس علم احتمالات به وسیله نمونه گیری (آمارگیری نمونه ای) تخمین بزنند و این تخمینها اگر چه صد در صد با حقیقت وفق نمی دهد ولی بیش از سرشماری که معمولاً ناقص است نمایش دهنده حقیقت مجهول می باشد در ضمن اینکه مخارج مورد احتیاج آن به مراتب کمتر از سرشماری است. از طرف دیگر تا موقعیکه اطلاعات به کمک امر آمار نیامده بود تجزیه و تحلیل اطلاعات آماری به دست آمده بسیار مقدماتی و غیرنافذ (Inefficent) بود ولی کم کم در این قسمت نیز از علم احتمالات کمک گرفته شد و به این وسیله روشهای علمی به نام روشهای آماری به وجود آمدکه به وسیله آنها توانستند کلیه اطلاعات موجود در آمار به دست آمده را تجزیه و استخراج نموده از آن حداکثر استفاده را در تحقیقات علمی بنمایند. چون این عملیات رابطه نزدیک با عملیات جمع آوری اطلاعات که از قدیم معمول بوده داشت همان اسم آمار (استاتیستیک) به آن داده شد و علمی هم که موضوع آن است علم آمار نامیده شد. علم آمار سه قسمت اساسی دارد و آمار شناس کسی است که در هر سه قسمت به قدر کافی تبحر داشته باشد این سه قسمت به قرار زیر است.

 اولاً تئوری علمی آمار که شعبه ایست از ریاضیات تطبیقی و به ما کمک می کند که روشهای مورد عمل را به وسیله استدلالات ریاضی به قسمی به وجود آوریم که عملیات آماری ما منطبق بر قواعد صحیح و منطقی باشد و یا به عبارت دیگر بین مشاهداتمان و قضاوتی که درباره نتایج آنها میکنیم یک رابطه صحیح علمی موجود باشد

 ثانیاً عملیات جمع آوری اطلاعات که متکی براساس علم آمار بوده و به وسیله همان نظریه های ریاضی به وجود آمده است و این عملیات بر دو دسته اساسی قسمت می شوند. اول اطلاعاتی که به وسیله مشاهده و اندازه گیری جوامع طبیعی به دست می آید و همان است که آمارگیری می نامند. دوم اطلاعاتی است که به وسیله آزمایش به دست می آید و آزمایش عبارتست از اینکه به طور مصنوعی افرادی را تحت شرایط معینی قرار داده به مشاهده نتایج بپردازیم.

 ثالثاً روشهای آماری که آنها نیز به وسیله تئوریهای علم آمار به وجود آمده اند و ما را در تجزیه و تحلیل علمی آمار و اطلاعات به دست آمده کمک می کند در اینجا لازم است متذکر شویم که اغلب اشخاص تصور می کنند که چه در مرحله جمع آوری آمار و اطلاعات و چه در مرحله تجزیه و تحلیل آنها ممکنست با هوش سرشار خود و بدون به کار بردن تئوریهای علم آمار روشهایی به وجود آورند و اغلب مشاهده می شود که این کار را هم می کنند ولی در حقیقت این فکر صحیح نیست زیرا این مطلب دقیقاً مطالعه و معلوم شده است که هوش انسان هر قدر هم که سرشار باشد روشهایی که بدون به کار بردن تئوری های مربوطه علمی به وجود میاورد لزوماً صحیح نیست و قضاوتی که در نتیجه آن می کند ممکنست به کلی غلط باشد و یا لااقل نمی تواند دلیل علمی بر صحت آن داشته باشد.

 قسمت اصلی خدماتی که امروزه علم آمار به وسیله تئوریها و روشهای خود به انسان می کند عبارتند از:

الف) اجرای آمارگیری صحیح با حداقل مخارج

ب) اجرای آزمایشها مخصوصاً در زیست شناسی و جامعه شناسی وامور اقتصادی

ج) تجزیه و تحلیل نتایج آمارگیری و آزمایشها و کشف حقایق مخفی طبیعت

د) امور بیمه

ه) بازرسی آماری کارخانجات به منظور اول پیشگوئی حوادث بدی که ممکنست در نتیجه بد کار کردن قسمتی از کارخانه به وجود آید برای جلوگیری واقعه بد قبل از وقوع. دوم تعیین ارزش محصول کارخانه به وسیله نمونه گیری به قسمی که اگر معلوم گردد که محصول یک روز یا یک نوبه کار کارخانه برای عرضه شدن به بازار خوب نیست قبل از فرستاده شدن به بازار اصلاح گردد. سوم بهبود عمومی کار کارخانه به منظور ازدیاد محصول.

و) بازرسی کار دستگاههای دولتی و سازمانهای مختلفه با مخارج کم به وسیله نمونه گیری و ارزیابی کار آنها

ز) روانشناسی

ح) دموگرافی

ی) بررسی های هواشناسی

ک) بررسیها و بحث درتئوری های فیزیکی و شیمیائی که روز به روز بیشتر علم آمار و احتمالات در آنها وارد می شود.

ل) علم وراثت (ژنتیک)

م) علاوه بر موارد نام برده در بالا که تقریباً شامل کلیه فعالیتهای علمی و فنی بشریت در ادبیات و هنر نیز این علم دخالت کرده و گهگاه کتابها و مقالات آماری مربوط به این مباحث نیز ظاهر می شود به طوریکه می توان گفت که در آتیه کلیه فعالیتهای علمی و هنری و ادبی بشر توأم با علم آمار خواهد بود.

 

as

وضع کنونی علم آمار در ایران:

به طور کلی شیوع هر علمی مثل هر نمود دیگر اجتماعی و اقتصادی مراحل تکاملی دارد که اگر خوب به آن توجه کنیم ملاحظه می شود که حالت تعادل علم آمار مربوط به موقعی است که مطالب نامبرده راجع به معنی و منظور و مشخصات علم آمار و روشهای آن گفته شد تا آن جا که ممکنات حقیقی کشور اجازه می دهد به وسیله اولیاء امور و مردم درک شده و به مورد قبول و اجرا قرار گیرد. میتوان گفت که در حال حاضر در کشور ما علم پزشکی به این مرحله رسیده است زیرا همه کس معنی و ممکنات و موارد استفاده آنرا شناخته و تا آنجا که پزشک و دارو در کشور موجود است مورد استفاده قرار می گیرد و لااقل در بین طبقات باسواد و قسمت عمده مردم بی سواد بحثی از این حیث نمانده که آیا باید شخص مریض را پزشک تحصیل کرده معالجه کند یا رمال و دعانویس.ضمناً یک حالت نوسانی دارد و همه می دانیم که نوسان عبارتست از حرکت تناوبی در دو طرف یک حالت متعادل. ولی متأسفانه علم آمار به این وضعیت تعادل نرسیده، بلکه در اطراف حالت تعادل در نوسان است. حال یک مثال از این نوسانات می زنیم:

تا چندی پیش اینطور تصور می شد که هر کس میتواند به صرف حکمی که از طرف اداره آمار برایش صادر شده است. عملیات آمار را اجرا کند در آن موقع فعالیتهائی برای روشن شدن حقیقت میشد و اساس این فعالیتها این بود که همه باید توجه کنند که آمار علمی است مبتنی بر ریاضیات و برای مثال ذکر می شد که همانطور که علم مهندسی براساس ریاضیات است و مهندسی که باید سد یاآسمانخراش یا تلویزیون بسازد باید اطلاع کافی از ریاضیات و علم مهندسی داشته باشد کسی را می توان آمارشناس دانست که به قدر کافی تئوریهای ریاضی آمار را بداند. این فعالیتها باعث شد که اولیاء امور و اشخاص ذی علاقه به این حقیقت توجه کنند ولی ما در این حرکت به سمت حقیقت به قدری سرعت به خرج داده ایم که به کلی به آن طرف نقطه تعادل افتاده ایم به طوری که هرکس را که فقط ریاضیات عمومی را خوب می داند، صالح برای دخالت در امر آمار می دانیم و این عیناً مثل این است که بگوئیم هر کس ریاضیات عمومی را خوب می داند، می تواند سد بسازد یا تلویزیون درست کند و یا اینکه هرکس طبیعت را خوب می داند پزشک هم هست. برای اینکه این نوسانات مضر به سرعت از بین برود و وضع آمار کشور ما به حال تعادل بیفتد باید به حقایق بالا توجه کرد و مخصوصاً توجهات اولیاء امور در این امر بسیار مفید و لازم است.

بنابراین می توان اینگونه گفت :آمار،مجموعه اي ازمفاهيم وروشهاست كه درهرزمينه پژوهش،براي گردآوري وتعبير اطلاعات مربوط به آن وانجام نتيجه گيريها، درشرايطي كه عدم حتميت و تغيير وجود دارد،به كارمي رود

  نقش آمار در زندگي روزمره:

پي بردن به واقعيات امور ازطريق گردآوري و تعبير داده ها،منحصر به پژوهشگران حرفه اي نيست.اين امردرزندگي روزمره همه مردم كه مي كوشند،آگاهانه يا ناآگاهانه،مسائلي را درباره جامعه،شرايط زندگي،محيط زندگي خودوكل دنيا درك كنند،معمول است.براي كسب اطلاع ازوضع بيكاري،آلودگي ناشي ازضايعات صنعتي،اثر يك مسكن دررفع بيماري وسايرمسائل موردعلاقه  درزندگي روزمره؛اطلاعات وارقام راجمع آوري و آنها راتفسير مي نماييم يا كوشش مي كنيم كه تفسيرهاي ديگران رابفهميم. بنابراين،هرروز از طريق تجزيه و تحليل ضمني اطلاعات مبتني بر واقعيات، عمل كسب آگاهي انجام مي گيرد.

منابع اطلاعات مبتني بر واقعيات مي توانند تجربيات فردي،اخبار روز در رسانه هاي گروهي،گزارشهاي دولتي،مقالات مجلات تخصصي،پيش بينيهاي هواشناسي،گزارشهاي مربوط به بازار،شاخصهاي هزينه زندگي ونتايج حاصل ازافكار عمومي باشند. روشهاي آماري به طور گسترده اي درتهيه اين گونه گزارشها به كار مي روند.گزارشهاي متكي براستدلال آماري وتفسيردقيق نتايج،واقعا" روشنگرند؛ولي غالبا"استفاده غلط از روشهاي آماري،كه ممكن است عمدي يا ناشي ازسهل انگاري باشد،منجر  به نتيجه گيري غلط وتحريف واقعيت مي شود.براي عامه مردم،كه خوانندگان اصلي اين گزارشها هستند،لازم است كه تصوري از استدلال آماري در ذهن داشته باشند تا بتوانند داده ها را به طور صحيح تعبير كنند و نتايج حاصل را ارزيابي نمايند.استدلال آماري ملاكهايي به دست مي دهد كه با استفاده ازآنها مي توان معلوم كرد كه آيا داده ها،واقعا"نتايج را تأييد مي كنند ياخير. البته درهر زمينه اي از تحقيق، اعتبار نتايج بستگي زيادي نيز به نوع استفاده از روشهاي آماري در مرحله جمع آوري داده ها دارد.امروزه روشهاي آماري درحكومتهاي دموكراسي جديدنقش مهمي دارند.مثلا"،اگر نمايندگان انتخابي مردم بتوانندتمايلات موكلانشان را با استفاده از روشهاي نمونه گيري مناسب به طور سريع معلوم كنند، بهتر مي توانند سياست عمومي كشور را در جهت رعايت خواسته هاي مردم تنظيم كنند.

  ارتباط متقابل آمار و ساير رشته ها:

وظيفه اوليه آمار،كه صرفا" عبارت است از جمع آوري و نمايش داده ها بود،كاملا"تغيير كرده است و نقش جديد آن،فراهم آوردن ابزارهايي تحليلي است كه با استفاده از آنها بتوان داده ها را به طور مؤثر جمع آوري كرد و از آنها معاني لازم را بيرون كشيده و تفسير نمود.با استفاده از مفاهيم و روشهاي آماري مي توان از روي نمونه،نتيجه گيريهاي معتبري در مورد جامعه به عمل آورد.علم آمار در تمام آن دسته از فعاليتهاي بشري كه در آنها،اثبات ادعاها و طبقه بندي اطلاعات مبتني بر شواهد تجربي است،حضور دارد.

كاربرد روشهاي آماري در قلمروهاي گوناگوني از علوم انساني،علوم و مهندسي،رشته هاي علمي جديدي پديد آورده است كه در ارتباط متقابل با آمارهستند،نظير آمارزيستي،روانسنجي،آمار مهندسي،آماربازرگاني، اقتصادسنجي وجمعيت شناسي.بعلاوه علم آمار در رشته هاي بسيار ديگري كه هنوز از تركيب آنها با آمار شاخه هايي با اسامي خاص پديد نيامده،از قبيل علوم سياسي،هواشناسي و محيط شناسي،نقش عمده اي ايفا مي كند.

مفاهيم اساسي و هسته اصلي روشهاي آماري،در تمام قلمروهاي گوناگون كاربرد آمار،تقريبا"يكي است:تفاوتي كه وجود دارد آن است كه در هر قلمروي، ممكن است تعدادي از روشها نسبت به روشهاي ديگر مفيد تر باشند و مورد تأكيد بيشتري قرار گيرند.

واژه آمار از كلمه لاتين Status سرچشمه گرفته است كه به معناي حالت, وضع يا موقعيت مي باشد.از اين واژه به عنوان ريشه واژه هاي Stato (دولت)، Statista (دولت شناسي يا كسي كه اطلاعات راجع به دولت دارد)، Statistica (آمار)، كه مجموعه معين راجع به دولت مي باشد، به وجود آماده است.

علم آمار همانند هر علم ديگر، در نتيجه نيازهاي بشر بوجود آمده است و تاريخي غني دارد بطوريكه از دورانهاي گذشته تا كنون رشد و تكامل آن ادامه يافته آست.

سرشماريهاي بسيار ابتدايي كه به هيچ رو با آمار دموگرافي و سرشماريهاي امروزي قياس شدني نيست، بناي آمار كنوني را پي ريزي كرده و آغاز نموده است .با ظهور سرمايه داري و گسترش تجارت، آمار در مقابل مسائل مركب تر و پيچيده تري قرار مي گيرد و حجم اطلاعات جمع آوري شده افزايش مي يابد و در نتيجه كارهاي آماري نيز توسعه مي يابد. بطوريكه از نظر ماهيت عميق تر، از نظر موضوع مورد مطالعه وسيع تر و از نظر وسائلي كه به كار گرفته مي شود كاملتر ميگردد.

در تحقيق هاي علمي بيش از همه اين فكر كه آمار در قرن هفدهم به خود شكل يك علم مي گيرد طرفدار پيدا كرده است. در اواسط قرن هفدهم در انگلستان يك جريان علمي پديد امد كه نام‌” حساب سياسي“ به خود گرفت. اين جريان علمي را ويليام پتي و جان گرانت آغاز كردند و بعد از آنها بنام كتب ” حسابدانهاي سياسي “ ناميده شد. اين دانشمندان در برسي هاي خود از مشخص كننده هاي آمار همچون كميت هاي نسبي و متوسط استفاده مي كردند. همزمان با ظهور اين مكتب، در آلمان مكتب ” آمار توصيفي “ يا ”دولت شناسي“ توسعه يافت. ظهور اين علم به سالهاي 1660 مربوط ميگردد. دانشمندان اين مكتب سعي وافر داشتند كه به طور همه جانبه اي با استفاده از اعداد، دولتها و كشورها را تشريح و تفسير كنند. بين داشمندان دولت شناس، بيش از همه ” آخن وال“ استاد دروس حقوق بين الملل و آمار در دانشگاه گوتينگن جلب نظر ميكند. بعضي از آمار دانان آخن وال را پدر آمار مي دانند. البته از بنيانگذاران علم آمار، قبل از ديگران مي توان از ” كتله“ نام برد. 

 كليت آمار و رياضي

آمارشاخه اي از رياضيات است كه در آن با به دست آوردن نتايجي از يك سري داده ها سروكار داريم. براي مثال، تعداد خانوارهايي كه در چند خيابان زندگي ميكنند را به دست آورده و از آن يك سري نتايج استخراج و استحصال ميشود.

روش رياضي روش قياسي است يعني ازكل به جزء. مثلا" مي گوييم زواياي يک مثلث  180است.اين حکم در مورد هر مثلثي صرف نظر از طول اضلاع مشخص است .ولي آمار روشي استقرايي است يعني از جز به کل.مثلا"با فراهم آوردن نمونه هاي آزمايشگاهي در چند مرحله در باره ميزان قند خون افراد با 95% احتمال صحبت مي کنيم .اين نتيجه تا زماني معتبر است که داده هاي جديد فرضيه فوق را مورد تاييد قرار دهد.در رياضي هم نوعي استقراء رياضي داريم اما نتيجه آن در صورت اثبات هميشه درست است . پس آمار با آنکه به رياضي بستگي دارد شاخه اي از آن نيست .بلکه از داده ها پديدآمده است . رياضي پشتوانه نظري آمار است به گونه اي که پشتوانه نظري مفاهيم بسياري در فيزيک ورشته هاي مهندسي و ... است .

در رياضي امور همواره قطعي اند .اما در آمار پديده هايي مورد بررسي قرار مي گيرندکه قطعي نيستند بلکه تصادفي اند .اما اين امور تصادفي هم براي خود قواعدي دارند  که آنها را قوانين احتمال مي نامند . منطق فازي با نوعي عدم قطعيت سرو كار دارد. بنابراين آمار در جايي كاربرد دارد كه عدم قطعيت در پيشامدها،اندازه گيريها و وقايع رخ مي دهد.

 کلمه آمار و داده ها باهم مترادف هستند .به عبارت ديگر آمار يعني اعداد مربوط به  دنياي ما ونتيجه گيري از آنها براي کشف واقعيتها. آمار ازنظر تاريخي از راه سرشماري وکسب ماليات وجدول هاي مرگ مير آغازشدو به صورت آمار جديد براي کشف حقايق به کمک داده ها به علوم وعلوم اجتماعي راه يافت .بنابراين آمار با تجربه ومشاهده محض روندي ديگر داشته است . با اينكه مفاهيم رياضي مانند جمع وتفريق وقضايايي مهم مانند قضيه فيثاغورث، ابتدا براساس تجربه ومشاهده بوده اند بعدها مطلق گرايان با تلاش فکري خود در طول زمان اين مفاهيم وقضايارا ازعالم تجربه جدا کرده ودر ذهن پروراندند که در نتيجه آن مبناي رياضي امروز آفريده شده است .

 معاني كه مي توان از آمار برداشت كرد

 از واژه آمار 3 معني مي توان برداشت کرد :

الف- اطلاعات عددي  :مجموعه اعدادي که به روش خاصي از جامعه تحت مطالعه، جمع آوري وبه صورت جدول ونمودار باشاخه هاي عددي ارائه مي شود .

ب – تئوري اعداد : منظور اصول وقواعدرياضي و احتمالي براي ساختن فرمولها ومحاسبه پارامترهاست .

ج – روشهاي آماري : روشهايي که در جمع آوري،تنظيم وتجزيه وتحليل وتفسير اطلاعات عددي مورد استفاده قرار مي گيرد .

 آمار تعريف  واحد و روشني ندارد زيراهر شاخه اي از علوم، آنرا وابسته به خودمي داند . اما اکثر آمار شناسان عبارت زير را در تعريف آمار باز گو مي کنند :

 آمار علمي است که پيرامون جمع آوري وتنظيم وتحليل وتفسير اطلاعات عددي سخن مي گويد .

آمار امروزه يک تكنولوژي(فناوري) از روشهاي علمي است زيرا ابزار وتکنيک لازم را براي محققين آماده مي کند . هر تحقيق بر پايه سه مرحله بنا مي شود :

1-   آماده سازي زمينه تحقيق وطرح آزمايش

2-  اجراي طرح تحقيق و مشاهده نتايج و تحليل مشاهدات وکشف اطلاعاتي تازه  نسبت به موضوع يا فرضيات  تحقيق

3- ساختن قانوني جديد وتوصيف آن وکاربرد آن در آزمايشهاي ديگر

آمار توصيفي، تحليل وتوصيف نمونه ونتايج حاصل از آن است وآمار استنباطي، تعميم نتايج اين نمونه به کل جامعه تحت مطالعه .

 

احتمال

 احتمال ، علمی است که از نظام موجود در پدیده های تصادفی بحث می کند.

ارسطو فیلسوف ایرانی در قرن چهارم قبل از میلاد مسیح واژه احتمال را در آثار خود آورده است.اما تادو قرن پیش احتمال بصورت شاخه ای از دانش ریاضی مورد توجه نبوده است. در قرن شانزدهم به علت رواج قمار در ایتالیا مسئله شانس وتصادف وموضوع روشهای خاص در بازی برای کم کردن اثر تصادف مطرح شد.

ژروم کاردان (1501  1576) فیلسوف وریاضیدان ان زمان به این مسئله رایج روز بی توجه نماند و به ویژه رمالی وپیشگویی که در رم رونق داشت این مرد را به تفکر درباره شانس وچگونگی فرایند مسائل تصادفی بر انگیخت.  

 تاریخچه پیدایش احتمال

 

پیدایش رسمی احتمال از قرن هفدهم به عنوان متدی برای محاسبه شانس در بازیهای قمار بوده است. اگر چه ایده های احتمال شانس و تصادفی بودن از تاریخ باستان در رابطه با افسونگری و بخت آزمایی و بازیهای شانسی و حتی در تقسیم کار بین راهبان در مراسم مذهبی وجود داشته است و به علاوه شواهدی از بکارگیری این ایده ها در مسائل حقوق٫ بیمه٫ پزشکی و نجوم نیز یافت میشود٫ اما بسیار عجیب است که حتی یونانیان اثری از خود در رابطه با استفاده از تقارنی که در هندسه بکار می برده اند در زمینه احتمال یا اصولی که حاکم بر مسایل شانس باشد بجا نگذاشته اند. ارسطو پیشامدها را به سه دسته تقسیم می نمود:

1 ) پیشامدهای قطعی که لزومآ اتفاق می افتادند. 

۲) پیشامدهای احتمالی که در بیشتر موارد اتفاق می افتادند.

3) پیشامدهای غیر قابل پیش بینی و غیر قابل شناسایی که فقط با شانس محض رخ میدهند.

 

اما ارسطو به تعبیرهای مختلف احتمال اعتقاد نداشته و فقط احتمال شخصی که مربوط به درجه اعتقاد افراد نسبت به وقوع پیشامدهاست را معتبر می دانسته است. پاسکال و فرما اولی کسانی هستند که در اوایل قرن هفدهم مسایل مربوط به بازیهای شانسی را مورد مطالعه قرار دادند و این دو نفر به عنوان بنیانگزاران تئوری ریاضی احتمال لقب گرفته اند. دانشمندانی از قبیل هی گنز کارهای آنها را ادامه داده و ویت و هلی این مسایل را در آمارهای اجتماعی بکار گرفتند. این علم جدید نخستین نقطه اوج خود را در اثر مشهوری از ژاکوب برنولی بدست آورد. در این اثر علاوه بر تعریف کلاسیک احتمال ریاضی٫ اساس خاصی از قانون اعداد بزرگ و کاربردهای احتمال در آمارهای اجتماعی نیز مطرح شده است. در قرن هجدهم متفکران بزرگی چون دی مور٫ دانیل برنولی٫ آلمبرت٫ اویلر٫ لاگرانژ٫ بیز٫ لاپلاس و گاوس قسمتی از وقت خود را به این علم جدید اختصاص دادند. بیز در سال ۱۷۶۳ قانون معروف بیز را ارائه می دهد و لاپلاس در نوشته ای تمام موضوع علم احتمال را جمع آوری می کند.

 

مهمترین قضایای حدی که در محاسبات احتمالی بکار می رفته و تاثیر احتمال در ریاضی٫ فیزیک٫ علوم طبیعی٫ آمار٫ فلسفه و جامعه شناسی در این اثر جمع آوری شده است. با مرگ لاپلاس در سال ۱۸۷۲ اوج پیشرفت این علم به اتمام رسید و علی رغم برخی تلاشهای فردی که ماحصل آنها کشف قضایایی چون قضیه اعداد بزرگ پواسون و یا نظریه خطاهای گاوس بود٫ بطور کلی احتمال کلاسیک ارتباط خود را با مسائل تجربی و علمی از دست میدهد. اما جریانهای متقابل ظاهر می شوند. به موازات پیشرفت نظریه ریاضی یک نظریه آمار به عنوان کاربردهایی از احتمال بوجود می آید. این نظریه در رابطه با مسایل مهم اجتماعی از قبیل اداره داده های آماری٫ مطالعه جمعیت و مسایل بیمه بکار می رفته است. اساس کار توسط افرادی چون کوتلت و لکسیز ریخته شده و توسط دانشمندانی چون فشنر(روانشناس)٫ تیله و برانز(منجمان)٫ گالتون و پیرسون(زیست شناسان) پیشرفت نموده است. این کارها در اواخر قرن نوزدهم در جریان بوده و در انگلستان و برخی دیگر از کشورها حرفه حسابگری٫ به مفهوم آماردانی که از اقتصاد و ریاضی هم اطلاعاتی دارد و در جمعیت شناسی و بیمه خبره می شود٫ رونق می یابد. از طرف دیگر فرمولهای کلاسیک ایده های احتمال میز مسیر پیشرفت و کاربردی خود را ادامه میدادند. در این قرن در تلاش برای روشن سازی پایه منطقی کاربردهای احتمال٫ وان میزز یک فرمولبندی جدید برای محاسبات احتمالی ارائه میدهد که نه تنها از نظر منطقی سازگار بوده بلکه نظریه ریاضی و تجربی پدیده های آماری در علوم فیزیکی و اجتماعی را پایه گذاری می نماید. مدل کلاسیک احتمال توسط برنولی و لاپلاس معرفی شد. این مدل به دلیل فرض همطرازی و عدم امکان تکرار در شرایط یکسان و دلایل دیگر با اشکالاتی روبروست که بسیاری از پدیده های طبیعی بر آن منطبق نیست. ایده های اساسی نظریه تجربی احتمال که قرار دادن فراوانی نسبی بجای احتمال است در سال ۱۸۷۳ توسط پواسون ارائه گردید. بسیاری از مسائل احتمال حتی قبل از بیان اصول آن توسط کلموگرف در سال ٫۱۹۳۳ با ابزارهای تجربی و حتی نظری توسط دانشمندان مطرح شده است. ولی کلموگرف با بیان اصول احتمال پایه این علم و ارتباط دقیق آنرا با مباحث ریاضی مستحکم می نماید. در این زمان احتمال به عنوان یکی از شاخه های ریاضی٫ نه تنها کلیه ابزارهای ریاضی را جهت پیشرفت خود بکار می گیرد٫ بلکه توانسته کاربردهایی را در حل برخی از مسایل ریاضی داشته باشد. نظریه احتمالی اعداد٫ نظریه احتمالی ترکیبیاتی و کاربردهای شاخص احتمال در برخی از مسایل آنالیز٫ بعضی از کاربردهای احتمال در ریاضی هستند. از طرف دیگر احتمال به عنوان زیربنای ساختاری و اصول ریاضی علم آمار٫ در جهت پیشرفت این علم و قوام بخشی به دستورات آن نقشی اساسی دارد. مسائل جالب احتمال هندسی و نظریه احتمالی اعداد٫ شمه ای از زیبایی های احتمال است که همه اینها با هم زیبایی٫ کارآیی و توان علم احتمال را نشان می دهند.  

جامعه چه نيازهايي به آمار دارد؟

چندي پيش مجله science به دنبال يك نظر خواهي از دانشمندان علوم مختلف 20 كشف و اختراع مهم  قرن بيــستم   را معرفي كرد. كه در ميان اين اختراعات و اكتشافات علم آمار نيز پس از اختراعات مهمي مثل ترانزيستور و كامپيوتر و    قبل از ليزر قرار داشت. البته حضور علم آمار در اين فهرست چيز عجيبي نيست چون جهان امروز، جهان مديريت  اطلاعــات است و بخش عظيم اطلاعات نيز در هر علم، رشته، سازمان يا مركز شامل اعداد و ارقام ميشود كه در مرحله جمع آوري   و

تجزيه و تحليل اين اعداد و ارقام علم آمار مورد نياز است. براي مثال هنگام آزمايش تاثير يك داروي جديد، انتخاب   يك نوع بذر در بين بذرهاي مختلف، مقايسه كيفيت دو روش تدريس در آموزش زبان، كنترل كــيفيت محصولات، تعيين  حق بيمه، پيشبيني نـرخ ارز، نظرسنجي و پيشبيني انتخابات ، تعيين نــرخ بيكاري، تعيين شاخص هزينه خانوار، تاثير و رابطه افسردگي بر تحصيل نياز به تحقيقات آماري داريم.

 

 حضور بسيار گسترده علم آمار در زندگي ما

موضوع آمار  عبارت است از هنر و علم جمع آوري، تعبير و تجزيه و تحليل داده ها و استخراج تعميم هاي منطقي در مورد پديده هاي تحت بررسي. به عبارت ديگر يك آمار دان مي تواند براساس مجموعه اطلاعات عددي و بر مبناي    مدل هاي رياضي و مدل هاي نظريه احــتمال، پيشگويي كند؛ يعني به ياري اطلاعات گذشته، نحوه رفتار يك فرآيند را   پيش بيني نمايد. از همين رو مي توان گفت كه علم آمـار نتيجه گيري از جزئيات و يا رسيدن از جزء به كل است. كار علم آمار كمك به تفكر علمي است و آمارشناس كسي است كه مشاهده ميكند ، و اطلاعاتي به دست مي آورد ،و سپس با اطلاعات به دست آمده، اتفاقات و حوادث را پيش بيني مي كند. در يك كلام علم آمــار ابزاري جديد ، در پيشبرد علوم مبتني بر مشاهده است.

تواناييهاي لازم دراین علم

در يك نظر خواهي كه از  12 استاد و 132 دانشجوي آمار دانشگاه هاي كشور انجام گرفته است، 10  استاد و   99 دانشجو، قوي بودن در علم رياضي را براي موفقيت در رشته آمار ضروري دانسته اند. چون مباحثي كه در علم آمار مطرح ميشود با رياضيات ارتباطي تنگاتنگ دارد و در واقع علم آمار يكي از شاخه هاي مهم از علم رياضيات است. بنابراين دانشجوي  آمار بايد در درس ريــاضي قوي باشد و ابتكار و توانايي تجزيه و تحليل و حل مسائل رياضي را داشته و به آموزش و يادگيري علوم كامپيوتر علاقه مند باشد.

موقعيت شغلي در ايران

بيشتر سازمانهاي دولتي از آمار براي ارائه ارقام و اعدادي كه مربوط به فعاليت هاي واحدهايشان ميشود، استفاده ميكنند و چون اين كار را چندان تخصصي نميدانند به جاي به كار گيري كارشناسان آمــار   از افرادي بهره مي برند كه آشنايي مختصري با اين علم دارند. در حالي كه اكثر برنامه ريزي هاي زيربنايي كشور را مي توان با استفاده از روشهاي پـيشرفته آمـار انجام داد . البته گمنام بودن علم آمار و كاربردهاي آن در جامعه، مانع از جذب فارغ التحصيلان رشته آمار  نشده است بلكه بسياري از استادان و دانشجويان اين رشته معتقد هستند كه  فارغ التحصيلان آمـار كمتر با مشكل بيكاري روبرو ميشوند. فارغ التحصيلان اين رشته ميتوانند در سازمان برنامه و بودجه، مركز آمار ايران، بــانكها، ادارات بيـمه،  بازار بورس، مراكز صنعتي و كارخانجات ، واحدهاي آماري وزارت خانه هاي مختلف همچون جهاد كشاورزي، كار، بـهداشت، اقتصاد و امور دارايي، فرهنگ و ارشاد اسلامي و به طوركلي در هرمركزي كه نياز به جمع آوري و تجزيه و تحليل آمار و اطلاعات دارد، مشغول به كار شوند.

 مشخصه های شغلی آمارشناس ها

  استفاده از داده ها برای حل مشکلات و مسایل

 استفاده از دانش ریاضی و آمار خود در حل مشکلات اجتماعی، اقتصادی، پزشکی، زیست محیطی، سیاسی و ...

 کارکردن هم به صورت انفرادی و هم به صورت عضوی از یک گروه

 استفاده از علم ارتباطات در برقراری رابطه با متــخصصین علوم دیگر و مشورت با آنها و ادامه دادن  مسـتمر فعالیتهای آموزشی

   گسترش مرزها و قلمرو آمار و احتمال از طریق آموزش و تحقیق

آمارشناس ها چه می کنند؟  

جهان به سوی کمی شدن اطلاعات پیش می رود. در بسیاری از حرفه ها و شغلها، تصمیم گیریها به اندازه گیریهای عددی و داده بستگی دارند. داده ها تنها شامل اعداد نیستند، بلکه اعداد خود حامل اطلاعاتی در مورد یک سیستم مشخص هستند و احتیاج دارند که در سیستم مربوطه تفسیر شوند. با توجه به این رشد در استفاده از داده ها، نیاز و تقاضا برای وجود آمارشناس هایی که در زمینه های زیر کارشناس باشند، احساس می شود:

ارائه و تولید داده های قابل اعتماد

تجزیه و تحلیل داده ها به منظور روشن و واضح ساختن معنای آنها

ارائه استنتاج های عملی از داده ها

 آمارشناس ها از توانایی های کمی، علم آمار و مهارتهای روابط عمومی وبرقراری ارتباط برای حل بسیاری از مشکلات   و مسایل موجود در جامعه استفاده می کنند. آمـارشناس ها در تعیین روشهای نمونه گیری و جمع آوری داده ها، نظارت بر اجرای مطالعه ، پردازش داده ها و نظر دادن درمورد نتایج مطالعات بدست آمده کمک می کنند.

 

ماهيت كار

 فرصتهاي شغلي براي دارندگان مدرك آمار مساعد مي باشد هر چند در  بسياري از اين مشاغل با عنوان آمارگر شناخته نمي شوند. اين مسئله بخصوص در مورد مشاغلي كه با تجزيه و تحليل و تفسير داده هاي به دست آمده از علوم ديگر مانند اقتصاد، زيست شناسي، روانشناسي،يا مهندسي سروكار دارد صدق مي كند. تقريبا" تمامي مراكز دولتي و خصوصي براي انجام برنامه ريزي و ارايه گزارش فعاليت هاي خود نيازمند تهيه اطلاعات صحيح و به كارگيري  تجزيه و تحليلي آنها هستند. از اين رو اغلب ادارات و نهادهاي دولتي به خصوص سازمان مديريت و برنامه ريزي، مركز آمار ايران، بانك ها، وزارت آموزش وپرورش، مراكز تحقيقي، مراكز بيمه و ساير موسسات دولتي و خصوصي از عمده مراكز جذب كارشناسان اين رشته اند، البته گم نام بودن علم آمار و كاربردهاي آن در جامعه مانع از جذب فارغ التحصيلان رشته آمار نشده است بلكه به گفته بسياري از اساتيد و دانشجويان اين رشته، فارغ التحصيلان آمار كمتر با مشكل بيكاري روبرو مي شوند.

 آمار گران با بكاربردن دانش رياضيات در مطالعات و تحقيقات، جمع آوري، پردازش  و تجزيه و تحليل اطلاعات و تفسير نتايج؛ در پژوهش هاي علمي شركت مي كنند، متخصصين آمار اغلب دانششان در روشهاي آماري را در علوم گوناگوني مانند زيست شناسي، اقتصاد، مهندسي، پزشكي، بهداشت عمومي، روانشناسي، بازاريابي، آموزش وپرورش بكار مي گيرند. به عنوان مثال، طراحي روشهاي آزمايشي براي تاييد دارويي جديد از طرف دولت، که  بدون بهره گيري از روشهاي آماري تقریباً  قابل اجرا نمي باشند. در تجارت و صنعت، آمارگران نقش مهمي را در كنترل كيفيت و ايجاد و بهبود توليدات ايفا مي كنند.

 متخصصين آماري كه براي شركتهاي داروسازي كار مي كنند به منظور تخمين ايمني و اثر بخشي داروهاي جديد به ارزيابي نتايج آزمايشات كلينيكي مي پردازند. در شركتهاي توليد نرم افزارهاي رايانه اي، آمارگران در ساخت بسته هاي نرم افزاري كه در تجزيه و تحليل دقيقتر و موُثرتر داده ها كاربرد دارند همكاري مي كنند علاوه بر توليد و آزمايش محصولات، گروهي از آمارگران در تصميم گيري براي نوع محصولي كه بايد ساخته شود، تعيين قيمت و اينكه اين محصولات بايد به چه كساني فروخته شود ، دخيل مي باشند، آمارگران همچنين با تعيين خطرهاي احتمالي و ميزان بازگشت و سودآوري، سرمايه گذاريهاي خاص، مديريت سرمايه ها و بدهكاري ها را به عهده دارند. شمار كثيري از آمارگران نيز توسط بخشهاي دولتي استخدام مي شوند.

 گروهي از متخصصين آمار دولتي به طراحي مطالعاتي براي اندازه گيري ميزان رشد جمعيت ، هزينه هاي مصرف يا بيكاري مي پردازند، ديگران در بحشهاي علمي، محيط زيست و كشاورزي كار مي كنند و ممكن است مقدار مواد آفت كش موجود در آب آشاميدني، گونه هاي در معرض خطر كه در نواحي خاص زندگي مي كنند و يا تعداد افرادي كه به بيماري خاصي مبتلا هستند را تعيين كنند، گروه ديگري نيز توسط بخشهاي دفاع ملي به منظور تعيين دقت سلاحهاي جديد و استراتژيهاي دفاعي استخدام مي شوند. در شركتهاي تجاري بمنظور پيش بيني ميزان فروش، سوددهي و... به كارمنداني كه در علوم آمار سررشته داشته باشند اعتماد زيادي مي شود.

 از آنجايي كه متخصصان آمار در بخشهاي مختلقي مشغول بكارند، متخصصاني كه علم آمار را بكار ميبرند غالبا" سمت هاي كاري متفاوتي دارند. به عنوان مثال فردي كه روشهاي آماري را در داده هاي اقتصادي بكار مي برد با عنوان آمارگر علوم اقتصادي شناخته مي شود در حاليكه آمارگراني كه در علوم بهداشت عمومي يا پزشكي مشغول بكارند عنوان هاي متخصص آمار زيستي، زيست سنج و يا همه گير شناس(اپيدميولوژيست) را به خود اختصاص مي دهند.

 

آمارشناس ها درچه زمینه هایی می توانند مشغول به کار شوند؟ 

 فعالیت آمارشناس ها در زمینه مطالعه و بررسی نمونه ای :      

 در یک بررسی نمونه ای یک آماری می تواند اطلاعات به دست آمده از یک نمونه را جمع آوری و پردازش کرده و نتیجه به دست آمده از نمونه را تحت رعایت شرایطی به کل جمعیت مورد مطالعه بسط دهد. یک بررسی نمونه ای ممکن است در تعیین اینکه :

کدامیک از نامزدهای انتخاباتی محبوب تر هستندونوجوانان چه غذاهایی را برای خوردن صبحانه ترجیح می دهند.برآورد تعداد افراد بی خانمان یک شهرو...

فعالیت آمارشناس ها در مراکز دولتی   :

آمارشناس هایی که در مراکز دولتی مشغول به کار هستند می توانند با اجرای مطالعاتی در پیشرفت برنامه های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دولت نقش مهمی را داشته باشد. از قبیل مطالعاتی که شامل:

ارزیابی مشتریان ,تورم در اقتصاد, برنامه های استخدامی ,رشد جمعیت و روند آن و...

 

برخی زمینه های فعالیت برای آماریها در مراکز دولتی  

 قانون و عدالت

با افزایش پیچیدگی مسایل قانونی و دادگاهی نقش آمار در این زمینه مهم تر می شود. آمارشناس ها با تجزیه و تحلیل داده ها می توانند یک قاضی یا یک هیات منصفه دادگاه را در تصمیم گیری در مورد گناهکاربودن یا نبودن یک فرد متهم کمک کنند. انواع مدارکی که ممکن است به نتایج تحلیلهای آماری احتیاج داشته باشد شامل تستهای DNA، مغایرتهای حقوقی و ... هستند.

 جنگلداری

به کاربردن یک فرآیند علمی اندازه گیری و آنالیز برای مطالعه اثرات اقلیمی، آب، حیوانات و شرایط اتمسفری نقش بسزایی دارد. چگونه درختان رشد می کنند، تکثیر می یابند و با یکدیگر و نیز محیط اطراف خود رقابت می کنند، موضوعات مورد علاقه یک زیست شناس هستند که یک آماری می تواند او را در رسیدن به اهدافش یاری رساند.

 سیاست   

روشهای آماری کاربرد وسیعی در وضع قانونها و مقررات دولتی دارند؛ ساختن قوانین برای دادوستد های سهام، تهیه استانداردها، تایید داروهای جدید و ....

 دفاع ملی

سیاستمداران و کارکنان ارتش با کمک آماریها می توانند در امنیت ملی یک کشور نقش داشته باشند. جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ها یا کارهای تئوری مانند گسترش مدلها و روشهای جدید، از فعالیتهای یک آماری در این زمینه است.

 اقتصاد

آمار در تحلیل شاخصهای اقتصادی کلیدی یک دولت نقش مهمی را دارد. این شاخصها شامل نرخ بیکاری در جامعه، تورم، حجم بازار و.... چون این شاخص ها بر اساس داده های بررسی نمونه ای هستند مهارت در نمونه گیری و تکنیکهای برآورد یابی ارزش زیای دارند.

 شناخت محیط زیست

برای پاسخ به سووالاتی درمورد محیط زیست طبیعی زمین، جمعیت حیوانات، محصولات کشاورزی، سم دفع آفات و... آمارشناس ها می توانند پژوهشگران این رشته را یاری رسانند. همچنین آمارشناس ها با ارائه طرحهای آزمایشی، به پژوهشگران محیط زیست در مورد بررسی تاثیر سیاست دولت بر محیط زیست کمک می کنند.

 جمعیت شناسی

از طریق بررسی های نمونه ای و سرشماری ها، آمارشناس ها تصویر اقتصادی و جمعیتی یک ملیت را تهیه می کنند. تحلیلهای سریهای زمانی، برآوردیابی، طرحهای نمونه گیری و چگونگی رفتار با بدون پاسخ ها از جمله فعالیتهای یک آماری در این زمینه است.

 

 نقش آمار در پژوهشهاي علمي     

موضوع آمار عبارت است از هنر و علم جمع آوري، تعبير و تجزيه و تحليل داده ها و استخراج تعميمهاي منطقي در مورد پديده هاي تحت بررسي.

با توجه به مراحل اساسي يك تحقيق علمي،آشكار است كه آمار به طور وسيعي در قلمرو تمام تحقيقات علمي به كار مي رود.به ويژه، در مرحلة جمع آوري اطلاعات، آمار راهنماي محقق در انتخاب روشها و وسايل مناسب براي جمع آوري داده هاي اطلاعاتي است. اين راهنمايي، مشتمل است بر تعيين نوع و ميزان داده ها، به طوري كه نتيجه هاي حاصل از تجزيه و تحليل داده ها را بتوان با درجة دقت مورد نظر بيان كرد.

در زمينه هايي از مطالعات كه انجام آزمايشها پرخرج است، نوع و مقدار داده هاي لازم براي به دست آوردن نتيجه هايي كه از ميزان اعتبار مطلوب برخوردار باشند، بايد به دقت از قبل تعيين شود. در زمينه هاي ديگر نيز، اين امر از لحاظ اعتبار نهايي و مؤثر بودن نتايج حاصل از تحليل داده ها، اهميت دارد.

شاخه اي از آمار كه با طرح ريزي آزمايشها و گردآوري داده ها سر و كار دارد، طرح آزمايش يا طرح نمونه گيري ناميده مي شود. در مراحل بعد از گردآوري داده ها، نياز بيشتري به روشهاي آماري وجود دارد.

دسته اي از اين روشها براي خلاصه كردن اطلاعات موجود در داده ها طرح ريزي مي شوند تا توجه ما روي ويژگي هاي مهم داده ها متمركز گردد و جزئيات غير ضروري كنار گذاشته شوند.دستة مهمتري از روشها، در تجزيه و تحليل داده ها، براي استخراج نكات كلي و استنباطهايي دربارة پديدة تحت مطالعه به كار مي روند.

آن دسته از روشهاي آماري كه با تلخيص و توصيف ويژگيهايي برجستة داده ها سر و كار دارند، در مبحث آمار توصيفي قرار مي گيرند. برخلاف گذشته، امروزه آمار توصيفي فقط قسمت كوچكي از حوزة فعاليت هايي است كه تحت پوشش موضوع آمار قرار مي گيرند.

در زمان حاضر، قسمت عمدة موضوع آمار عبارت است از كسب اطلاعات به انجام محاسباتي روي داده ها، و ارزيابي معلومات تازه اي كه از اين اطلاعات به دست مي آيد. اين قسمت از قلمرو آمار را آمار استنباطي ، و روشهاي مربوط به آن را استنباط آماري مي نامند. استفاده از اين روشها پايه اي براي استدلال به دست مي دهد تا بتوانيم واقعيات مشاهده شده را به طور منطقي تعبير نماييم، تعيين كنيم كه اين واقعيات تا چه حدي مدل مفروضي را تأييد، يا آن را نقض مي كنند، و پيشنهادهايي براي اصلاح نظرية موجود، و يا شايد طرح ريزي تحقيقات ديگري، ارائه دهيم.

قسمتهاي مختلف آمار كه در فوق ذكر شدند، مباحث كاملاً مجزايي نيستند كه هر يك از آنها براي استفاده در يكي از مراحل تحقيق در نظر گرفته شده باشند. بلكه مجموعة به هم پيوسته اي از فعاليتهايي را تشكيل مي دهند، به طوري كه روشهايي كه در يك قسمت به كار مي روند، ارتباط زيادي با روشهاي مورد استفاده در قسمتهاي ديگر دارند.

براي تصميم گيري راجع به چگونگي فرايند و ميزان جمع آوري داده ها، بايد دركي از روشهاي استنباطي كه در نظر داريم به كار بريم، و نيز توانايي استنباط مطلوب، داشته باشيم. از طرف ديگر، روشهاي تجزيه و تحليل داده ها و استخراج نتايج، به شدت به فرآيند مولد داده ها بستگي دارند.

 

  فعالیت آمارشناس ها در زمینه پژوهشهای علمی  

1.       آزمایشهای پزشکی انجام شده برای کشف اثر یک داروی جدید بر روی بیماران

2.       تحقیقات کشاورزی درمورد روشهای مختلف آبیاری

3.       اندازه گیری کیفیت آب مصرفی خانوارها

4.       آزمونهای روانشناسی درمورد علل موثر بر استرس افراد

و...

 

فعالیت آمارشناس ها در زمینه صنعت و تجارت  

آمارشناس هایی که در مراکز دولتی مشغول به کار هستند می توانند با اجرای مطالعاتی در پیشرفت برنامه های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دولت نقش مهمی را داشته باشد. از قبیل مطالعاتی که شامل:

پیش بینی مقدار تقاضا برای محصول تولید شده یا خدمت ارائه شده  ,بررسی و کنترل کیفیت محصولات تولید شده یک کارخانه  ,سرمایه گذاری و بورس اوراق بهادار  ,پیش بینی نرخ سود یا شکست ...

 برخی زمینه های فعالیت برای آماریها در صنعت و تجارت  

بیمه:

فارغ التحصیلان رشته آمار آکچواری در اکثر زمینه های بیمه ای مانند طرحهای حقوق بازنشستگی، جداول عمر، ارزیابی ریسک، بقای مشتری و مدیریت اجرایی/عملیاتی فعالیت می کنند. آنها به تصمیم گیریهای یک موسسه بازرگانی کمک می کنند تا موسسه مذکور با توجه به سرمایه گذاریها، اوراق قرضه و ...علاوه بر دستیابی به سود، شرایطی به وجود آورد که ضامن بقای خود در جامعه رقابتی باشد.

مهندسی:

کمک در اجرای پروژه های مهندسی مانند:

پروژه یک مهندس شیمی برای یافتن راههایی جهت کاهش ضایعات شیمیایی

پروژه یک مهندس الکترونیک برای طراحی و ساخت یک محصول قابل رقابتی

پروژه یک مهندس سازه برای شناخت کارآیی یک ترکیب جدید مصالح

 مالی:

ساخت مدلهایی که به یک سازمان در رابطه با جلوگیری از خطر و سوء استفاده کمک می کند.

پیش بینی بودجه یک شرکت در سال آتی

ساخت مدلهای پیش بینی کننده بر اساس اطلاعات اقتصادی یا تجاری گذشته

 بازاریابی:

برای آگاهی از خواسته ها و نیازهای مشتریان یک محصول یا نوع جدید آن، آمارشناس ها می توانند طرحهایی را ارائه دهند و بررسی های نمونه ای انجام دهند تا از نظرات مشتریان درمورد محصول مطلع شوند.

چه طرح مورد علاقه مشتریان است؟ میزان فروش محصول تولید شده در آینده چه مقدار پیش بینی می شود و روند آن چگونه است؟

 

فعالیت آمارشناس ها در زمینه بهداشت، پزشکی و سلامت  

آمارشناس ها می توانند در بیمارستانها، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی بهداشتی-درمانی، شرکتهای داروسازی، مراکز کنترل و پیش گیری از بیماریها، موسسه های سلامت و... فعالیت داشته باشند.

برخی زمینه های فعالیت برای آماریها در پزشکی و سلامت :  

 تحقیقات پزشکی:

فعالیتهایی ازقبیل مقایسه روشهای جدید درمان در پزشکی با روشهای قدیم درمانی، تعیین انتخاب روش نمونه گیری مناسب، پردازش داده ها و آنالیزهای آماری و...

 سلامت حیوانات:

آمارشناس هایی که در بخش سلامت حیوانات کار می کنند همراه با فارغ التحصیلان رشته هایی مانند شیمی، بیولوژی، علوم دام، علوم کامپیوتر و تجارت در جهت کشف و پیشرفت روشهایی برای حفظ سلامت حیوانات، تولید غذای سالم و مطمئن کوشش می کنند.

 داروشناسی:

آمارشناس ها با کمک داروسازان تمام جوانب و پیامدهای یک دارو جدید کشف شده را بررسی می کنند. مقایسه تاثیر این دارو بر بیماران و بررسی نتیجه بدست آمده، کمک و مشورت در چاپ نتایج بدست آمده در مجله های مختلف، پژوهش در مراکز داروسازی از جمله فعالیتهای یک آماری است.

 ژنتیک:

نقش آمارشناس ها در علم ژنتیک کمک  به دانشمندان این علوم در ساخت مدلهایی برای طبقه بندی مشخصه های ناهنجاریهای ژنتیکی از قبیل نوزادان ناقص، پیری زودرس و ... یا تولید نسلهایی که دارای ویژگیهای خاص و مورد علاقه پژوهشگر است، می باشد. استفاده از مدلهای آماری مختلط، یک آماری را کمک می کند تا دانشمندان علم ژنتیک را در تصمیم گیری و نیز بررسی عوامل زیست محیطی بر ژنتیک یاری رساند.

 شیمی:

آمارشناس ها در شیمی (در شاخه های مختلف شیمی مانند شیمی آلی، معدنی، بیوشیمی و...) در کنار یک شیمیدان، طرحهای مطالعاتی جهت تعیین تغییرات موجود در یک ترکیب یا انجام آزمایش ترکیبی از عناصر را طراحی کرده یا از تکنیکهای آماری برای کشف و ساختن عناصری که در علم طب و دارو کاربرد دارند، استفاده می کنند.

 اپیدمیولوژی:

آمارشناس های اپیدمیولوژیست، درمورد پروژه هایی از قبیل بررسی نرخ شیوع سرطان یا نرخ شیوع بیماریهای مزمن و واگیردار مطالعه می کنند. آنها نحوه تغییرات در سلامتی افراد که وابسته به برخی رفتارها مانند فعالیتهای فیزیکی و سیگارکشیدن است را، بررسی می کنند.

جمعیت شناسی:

از طریق بررسی های نمونه ای و سرشماری ها، آمارشناس ها تصویر اقتصادی و جمعیتی یک ملیت را تهیه می کنند. تحلیلهای سریهای زمانی، برآوریابی، طرحهای نمونه گیری و چگونگی رفتار با بدون پاسخ ها از جمله فعالیتهای یک آماری در این زمینه است.

Agriculture

Insurance

Astronomy

Law

Biology

Manufacturing

Chemistry

Marketing

Computer Science

Medicine

Demography

Pharmacology

Ecology

Physics

Economics

Political Science

Education

Psychology

Engineering

Public Health

Epidemiology

Safety

Finance

Sociology

Forestry

Sports

Genetics

Telecommunications

Health Science

Zoology

درچه بخش هایی آمارشناس ها می توانند مشغول به کار شوند؟  

بخش خصوصی :

در بخش خصوصی  به آمارشناس ها در زمینه هایی مانند مدیریت، کنترل کیفیت محصول تولید شده یا خدمت ارائه شده، پژوهشها و کشفیات پزشکی، تحقیقات داروشناسی، مهندسی، حمل و نقل، بیمه، سرویسهای پردازش داده و بازاریابی احتیاج دارند.

 بخش دولتی :

آمارشناس ها را استخدام می کنند به منظور طراحی، جمع آوری، آنالیز و تفسیر داده ها برای برنامه ریزی و پیشرفت سرویسهای خدمات در بخشهای کشاورزی، آزمایشگاهها، آموزش، سرشماری و ....

دانشگاهها و مراکز آموزشی :

به آمارشناس ها برای تدریس و آموزش، تحقیقات آماری و مشورت احتیاج دارند. یکی از فواید کار کردن در زمینه علم آمار این است که می توانید علاقه خود را با اکثر علوم دیگر ترکیب کنید. علومی از قبیل:

 

   آموزش و ادامه تحصيل

‏اكثر مشاغل آماري نياز به مدرك در رشته رياضيات يا آمار دارند.تدريس و تحقيقات در مراكز آموزش ‏عالي نيز نيازمند درجه كارشناسي و ترجيحا دكتراي آمار ميباشد. در بخش تحقيقات صنعتي , مدرك ‏كارشناسي ارشد  و تجربه كاري چند ساله از موارد مورد نياز براي شروع به كار مي باشد .دوره هاي مورد نياز مختص علم آمارشامل حساب ديفرانسيل و انتگرال , روشهاي آماري , مدلسازي ‏رياضي و حساب احتمالات  مي باشد .دوره هاي اضافي شامل جبر خطي , طرح و تجزيه و تحليل ‏آزمايشات , آناليز چند جانبه كاربردي وآمار رياضي است. تنها پيش زمينه اي كه براي موفقيت در رشته ‏آمار ضروري است ، داشتن رياضيات قو ي ميباشد.

از آنجائيكه رايانه كاربرد وسيعي در امور آماري دارد , داشتن زمينه اي قوي د ر علم رايانه  شديدا توصيه ‏ميشود . فراگيري علوم مهندسي و فيزيكي  در مشاغلي كه با  كيفيت وبهبود توليد همراه هستند, ‏مفيد ميباشد. در مشاغلي كه با آزمايش محصولات دارويي يا كشاورزي سرو كار دارند , داشتن پيش ‏زمينه درعلوم زيست شناسي ، شيمي  و بهداشت  مهم ميباشد . گذراندن دوره هاي اقتصاد و ‏تجارت  براي مشاغلي كه با بازاريابي  و تحليل ها و پيش بيني هاي تجاري  همراهند, كمك كننده به ‏نظر مي رسد . ‏برخورداري از مهارتهاي ا رتباطي براي آمارگران آينده  كه در صنايع مشغول به كارميشوند و بايد ‏موضوعات تكنيكي را براي افرادي كه در آمار سر رشته ندارند شرح دهند مهم ميباشد .

‏آشنايي با تجارت و اقتصاد براي افرادي نيز كه قصد كار در مشاغل خصوصي را داشته باشند با ارزش ‏است .داشتن مدرك بالاتر فرصتهاي پيشرفت را فراهم مي كند. دارندگان مدارك فوق ليسانس و دكتري ‏معمولا"به شكل مستقل قادر به كار بوده و براي به عهده گرفتن امور تحقيقاتي و ايجاد روشهاي آماري ‏صلاحيت لازم را كسب كرده و يا بعد از چندين سال تجربه در بخشهاي خاص سمت مشاور آماري را بر ‏عهده مي گيرند.

 

 چشم انداز آينده

 فرصتهاي شغلي براي دارندگان مدرك آمار مساعد مي باشد هر چند بسياري از اين مشاغل با عنوان " ‏آمار گر " شناخته نمي شوند. اين  مسئله بخصوص درمورد مشاغلي است كه با تجزيه و تحليل و ‏تفسير داده ها ي به دست آمده از علوم ديگر مانند اقتصاد , زيست شناسي , روانشناسي يا ‏مهندسي سروكار دارند ، صدق ميكند.

‏  در ميان فارغ التحصيلان ليسانس يا فوق ليسانس رشته آمار , افرادي كه در رشته هاي مربوطه مانند ‏امور مالي , مهندسي يا رايانه اي از آشنايي كاملي بر خوردار باشند , در يافتن مشاغل مربوط به رشته ‏تحصيلي يشان از شانس بالاتري برخوردارند. شركتهاي دولتي بسياري از آمارگران را در رشته هاي ‏جمعيت شناسي و سرشماري نفوس , كشاورزي , بررسيهاي مربوط به مصرف كننده و توليد كننده , ‏تامين اجتماعي , مراقبت هاي بهداشتي و كيفيت محيط زيست استخدام مي كنند.

‏آمارگران فوق ليسانس يا دكتري به منظور كنترل كيفي توليدات گوناگون مانند توليدات دارويي ، وسايط ‏نقليه موتوري , مواد شيميايي و غذايي توسط شركتهاي توليدي استخدام مي شوند. سازندگان ‏وسايل نقليه به منظور ارتقاي كيفيت خودرو , كاميون و ديگر توليدات و رقابت در صحنه بين المللي با ‏كمك آمارگران طرحهاي آزمايشي را اجرا مي كنند. آمار گراني كه در علوم مهندسي و فيزيكي ‏اطلاعاتي دارند مي توانند در امور تحقيقات و توسعه با همكاري ديگر دانشمندان ومهندسين به بهبود ‏طرح وتوليد پرداخته  و كيفيت  ثابتي را براي توليدات جديد تضمين كنند . بعضي از آنان در ارتباط با توليد ‏برنامه هاي نرم افزاري آماري در شركتهاي   توليد  نرم افزارهاي رايانه اي , فرصتهاي شغلي مناسبي ‏را مي يابند.

‏  در شركتهاي تجاري به منظورپيش بيني ميزان فروش , تحليل شرايط تجاري و حل مسائل مديريتي به ‏منظور افزايش سوددهي به كارمنداني كه در علوم أمار سر رشته داشته باشند اعتماد زيادي مي ‏شود. در ضمن , مراكز مشاوره اي به صورت روز افزوني خدمات آماري پيشرفته اي را به ديگر مشاغل ‏ارائه مي دهند . به علت كار برد وسيع رايانه در اين رشته , آمارگران تمام صنايع بايد در برنامه نويسي ‏رايانه اي مهارت كافي داشته و دربه كارگيري نرم افزارهاي آماري از دانش خوبي بر خوردار باشند

 

·‏ميزان در آمد

در سال 2000  ميانگين در آمد سالانه متخصصين آمار در ايالات متحده 51990  دلار بوده است .

 

· مثالهائي از مطالعات آماري 

مثالهای زیر، نشان‌دهندة‍ مواردي نوعي هستند كه در آنها، فرايند كسب آگاهي در بررسي يك پديده شامل گردآوري و تجزيه و تحليل داده‌هاست و اين خود مستلزم استفاده از روشهاي آماري است.

    

تحقيقات اجتماعي‌- اقتصادي :        

در بسياري از قلمروهاي جامعه‌شناسي، اقتصاد، علوم سياسي. مطالعاتي در زمينه‌هاي مربوط به رفاه اقتصادي گروه‌هاي قومي گوناگون. هزينه‌هاي مصرف‌كنندگان در سطوح مختلف درآمد و نظرات گوناگون در هنگام وضع يك قانون و زمينه‌هايي نظير اينها, انجام مي‌گيرد. اين مطالعات نوعاً بر مبناي داده‌هايي انجام مي‌گيرند كه از راه مصاحبه يا تماس با نمونه‌اي از افراد به‌دست مي‌آيند، كه اين نمونه به ‌وسيلة روشهاي آماري از كل جامعه‌اي كه قلمرو مطالعه را تشكيل مي‌دهد، انتخاب مي‌شوند. سپس اين داده‌ها مورد تجزيه و تحليل قرار مي‌گيرند و تغييراتي از موضوع مورد نظر به عمل مي‌آيد.

 بازاريابي :       

با گسترش صنايع مختلف و بحث بازار رقابتي در قرن بيستم بسياري از صنايع به دنبال يافتن روشهائي در شناسائي بازار و خواسته‌هاي مشتري به طريق علمي گرديده‌اند. نتايج حاصل همواره با استفاده از مطالعات آماري روي مشتريان و يا مراكزي كه مشتري با آنها در ارتباط است صورت مي‌پذيرد. به‌عنوان مثال يك شركت توليدكنندة پودر لباسشوئي پس از تحقيق دربارة ميزان فروش فروشگاههاي يك منطقه سهم فروش پودر ... را درمي‌يابد. پس از اعمال تبليغات جديد و به فاصلة زماني مناسب اين‌كار مجددا صورت گرفته و سهم افزايش فروش بررسي مي‌گردد. و يا در همين مقوله براي كسب اطلاع از اينكه در توليد مايع ظرفشوئي آيا از لحاظ مصرف‌كنندگان، بوي اسانس ليمو با توت‌فرنگي تفاوتي وجود دارد، از 400 نفر مصاحبه مي‌شود كه 145 نفربوي اسانس ليمو و بقيه توت‌فرنگي را ترجيح مي‌دهند.

 كنترل كيفيت :      

پيشرفتهاي آماري در بخش صنايع بيشتر مربوط به مسائل كنترل كيفي است. استفاده از مفهوم آزمون فرضهاي آماري در بحث كنترل حين توليد محصولات توليدي، استفاده از روشهاي نمونه‌كيري جهت پذيرش براي شناسائي محصول مطابق درخواست با استفاده از يك نمونه از محصول به جاي بازرسي صددرصد و استفاده از ابزارهاي ساده آماري در كنترل فرآيند آماري (Statistical Process Control ) مانند هيستوگرام، نمودار پراكنش، نمودار ميله‌اي و استفاده از بحث طراحي آزمايش‌هاي مناسب و جمع‌آوري اطلاعات و بسياري روشهاي آماري كه به صور مختلف مورد استفاده واقع مي‌شوند بخشي از تلاش مسئولين كيفي صنايع را به خود اختصاص داده است.

 پرورش گياه :      

 آزمايش پيوندزدن انواعي از گياهان كه از نظر ژنتيكي متفاوتند، به‌منظور توليد گياهان پيوندي پر محصول، مورد علاقة شديد متخصصان كشاورزي است. به‌عنوان مثال ، فرض كنيد كه قرار است ميزان محصول دو نوع گياه پيوندي تحت آب و هوا و شرايط اقليمي مشخص با هم مقايسه شوند. تنها راه كسب اطلاع از ميزان باروري اين دو نوع گياه نسبت به‌يكديگر عبارت است از پروراندن آنها در تعدادي از كرتها، گردآوردن داده‌ها درباة ميزان محصول آنها و سپس تجزيه و تحليل داده‌‌هاي مزبور.

   تشخيص بيماريها :       

براي انجام موفقيت‌آميز معالجة بسياري از انواع سرطان با عمل جراحي، تشخيص بموقع بيماري از اهميت خاصي برخوردار است و از اين‌رو لازم است كه براي انجام معاينات پزشكي مرتباً به بيمارستان مراجعه شود. چون مراجعة مرتب به بيمارستان و انجام معاينات پزشكي گران و مشكل است، پزشكان در جستجوي نوعي روش تشخيص مؤثر بيماري هستند كه خود شخص بتواند آن را انجام دهد. براي ارزيابي قابليت يك روش جديد تشخيص بيماري برحسب درصد موفقيت آن در تشخيص درست موارد بيماري و اجتناب از تشخيصهاي اشتباه، روش مورد نظر بايد روي افراد زيادي آزمايش شود و نتيجه با معاينات بيمارستاني مقايسه شود.

برنامه هاي تربيتي و آموزشي :      

برنامه هاي تربيتي وآموزشي كه براي انواع متقاضيان(از قبيل دانشجويان دانشگاه، كارگران كارخانه، گروههاي اقليت، افراد ناقص‌العضو، كودكان عقب‌افتاده و..) در بسياري از زمينه‌ها طرح مي‌شوند، دائماً مورد بررسي، ارزيابي و اصلاح قرار مي‌گيرند تا سودمندي آنها براي جامعه فزايش يابد. براي كسب اطلاع از كارائي برنامه‌هاي مختلف در مقايسه با يكديگر، ضرورت دارد كه داده‌هائي دربارة موفقيتها يا رشد مهارت افرادي كه برنامه در مورد آنها اجرا مي‌گردد، گردآوري شود.

كوچ حيوانات :     

زيست‌شناسان به مطالعة كوچ پرندگان و ساير حيوانات مهاجر، علاقه‌مند هستند. براي اين‌منظور، جانوران مهاجر را در يك ناحية جغرافيايي با شماره‌هايي علامتگذاري مي‌كنند و به اين ترتيب حركت آنها را به نواحي ديگر تعقيب مي‌كنند. داده‌هايي كه به وسيلة اين قبيل روشها به‌دست مي‌آيند نه تنها به شناخت دنياي حيوانات كمك مي‌كند بلكه در مواقعي كه نوعي از اين حيوانات در مقابل خطري قرار مي‌گيرند به ما هشدار مي‌دهند تا از آنها محافظت لازم به‌عمل آوريم  .

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 27 بهمن1388ساعت 12:11  توسط آماری ها | 

 

رونالد فيشر

 دانشمندي كه علم آمار را پايه گذاري كرد . مردي كه به علت بينايي بسيار ضعيف نمي توانست به ميدان جنگ برود ، با ماندن در كتابخانه وآزمايشگاه قوانيني را پي ريزي كرد كه دنياي علوم تجربي را معني دار كردند . برخي ازيافته هاي فيشر آنچنان شگفت انگيزند كه بيشتر به سحر و جادو مي مانند تا رياضيات. او روشي را يافت كه از طريق آن مي شد  

fisherfisherr

 

 با داشتن نتايج سفرهاي اكتشافي براي يافتن جانوران جديد ، تعداد گونه هاي جانوري موجود در زمين را كه هنوز كشف نشده اند ، تخمين زد . او همچنين يكي از پيشتازان ((نظريه مقدار كرانه اي)) است .با استفاده از اين نظريه ، مي توان نتايج رويدادهاي گذشته - نظير زمين لرزه ها - را براي برآورد احتمال وقوع شديدترين رويداد از اين نوع  طي هزار يا حتي ده هزار سال آينده ، به كار گرفت . حتي تصوراينكه چنين پرسش هايي مي توانند پاسخ داشته باشند ، نيازمند خلاقيت و نبوغي سطح بالاست .اما فيشر اين نبوغ را از كجاآورده بود ؟

بدون شك پيشينه خانوادگي او در اين مورد هيچ تأثيري نداشته است . فيشر در سال 1890 ، در فينچلي شرقي در لندن به دنيا آمد . پدر او متصدي حراج اشياء هنري بود و به جز يكي از عمو هايش كه در كمبريج رياضيات خوانده بود، در خانواده آنها كسي به مقوله هاي علمي تمايل نشان نداده بود .اما رونالد نشانه هاي سنتي مهارت هاي رياضي را كه علاقه مندي به اعداد در سنين پايين بود ، نشان داده بود . در مدرسه نيز استعداد او خيلي زود خود را نمايان كرد. اما در كنار آن ، نقصي نيز عيان شد كه ممكن بود پيشروي او در مسير دانش را آهسته كند ، اما برعكس ، در فعاليت هاي حرفه اي او نقشي مؤثر و ارزشمند داشت . چشم هاي فيشر بسيار ضعيف بودند و در سنين نوجواني اين ضعف بينايي به حدي رسيد كه اگر از عينك هاي با عدسي بسيار ضخيم استفاده نمي كرد ، تقريباٌ چيزي نمي ديد . پزشك او نيز به او اخطار كرده بود كه نبايد زير نور مصنوعي كار كند . اين موضوع فيشر را مجبور كرد تا به جاي استفاده از كاغذ و قلم ، تنها از ذهن خود براي به تصوير كشيدن مسائل كمك  بگيرد . در اين ميان ، او روش هاي هندسي مخصوصي را ابداع كرد كه به او امكان مي داد مسائلي را حل كند كه ساير رياضي دانان كه از  روش هاي معمول استفاده مي كردند ، از حل آن ها درمانده بودند. 

در 19 سالگي ، فيشر با استفاده از كمك هزينه تحصيلي وارد دانشگاه كمبريج شد ، در حالي كه در دو حوضه علمي كه قرار بود نام او را  بلندآوازه كند (رياضيات و زيست شناسي ) معلوماتي فراتر از هم سن و سالان خود داشت . اما زماني كه با رتبه اول در سال 1912 از اين  دانشگاه فارغ التحصيل شد  ، جايي را براي عرضه استعداد هايش نيافت دور از ميدان جنگ در آزمايشگاه اندكي بعد با آغاز جنگ جهاني اول ، فيشر كه علاقه مند بود به كشورش خدمت كند ، براي رفتن به خط مقدم داوطلب شد . او همه آزمون ها را پشت سر گذاشت ، اما از لحاظ ميزان بينايي امتياز لازم را كسب نكرد . به اين ترتيب كسي كه قرار بود  برخي از مفاهيم كليدي دانش در قرن بيستم را ابداع كند ، از رفتن به جنگي كه كشته شدن يا مجروح شدن در آن احتمال يك به سه داشت ، معاف شد .به جاي آن ، فيشر به عنوان معلم مشغول به كار شد و در اوقات بيكاري نيز به بسط انديشه هاي آماري اش پرداخت . سرانجام در سال 1919 شغلي را در يك ايستگاه تحقيقاتي در روتامستد در هرتفوردشاير به دست آورد . در اينجا بود كه انديشه هاي آماري تحول برانگيزي كه او مدت ها روي آنها كار كرده بود ، كم كم شروع به نتيجه دهي كردند.

 

آندری آندرویچ مارکوف

مارکوف٬ فارغ التحصیل دانشگاه سنت پترزبورگ در سال ۱۸۷۸ بود. وی در سال ۱۸۸۶ مدرک پروفسوری خود را دریافت کرد. کارهای زودهنگام مارکوف در تئوری اعداد٬ آنالیز٬ حدود انتگرال ها٬ همگرایی سری ها٬ دنباله کسرها و ... بسیار اساسی بود. بعد از سال ۱۹۰۰ ٬ مارکوف تحت تأثیر استاد خود چبیشف٬ از روش دنباله های کسرها در تئوری احتمالات استفاده کرد.وی هم چنین در مورد رشته های متغیرهای وابسته متقابل٬ مطالعاتی انجام داد.با این امید ثابت کردن قوانین حدی در احتمالات در حالات کلی آنها.او قضیه حد مرکزی را با در نظر گرفتن فرض های کامل آن٬ اثبات کرد. مارکوف به دلیل مطالعاتش پیرامون زنجیرهای مارکوف که رشته هایی از متغیرهای تصادفی هستند٬ معروف است.در زنجیرهای مارکوف٬ متغیر بعدی توسط متغیر کنونی مشخص می شود ولی از راهی که تا کنون طی شده است مستقل است. در سال ۱۹۲۳ "نوربرت واینر" اولین کسی بود که پیرامون یک سلسله از این مراحل مارکوف شروع به بحثی جدی کرد.اساس یک تئوری اصلی در سال ۱۹۳۰ توسط کولموگروف فراهم شد. مارکوف به شاعری هم علاقه مند بود و پیرامون ساختار شعری مطالعاتی انجام داد.جالب اینکه کولموگروف هم٬ چنین علایقی داشت.مارکوف پسری به اسم خودش داشت که در ۹ سپتامبر ۱۹۰۳ به دنیا آمد و راه پدرش را ادامه داد.

zzz

مارکوف

 

چبیشف

چبیشف در ۱۶ ماه مه ۱۸۲۱ در "اکتاوو"٬ روستایی کوچک در روسیه غربی٬ در غرب مسکو متولد شد.هنگام تولد او پدرش از ارتش بازنشسته شده بود٬ اما اخیرآ در زندگی نظامی اش بعنوان افسر مقابل نیروهای متجاوز ناپلئون جنگیده بود. چبیشف در خانواده ای کوچک که جزئی از خانواده ای بزرگ با تاریخچه ای جالب توجه به دنیا آمد.والدین اش ۹ فرزند داشتند که برخی از آنها شغل پدرشان را پیش گرفتند. تحصیلات ابتدایی او در خانه شکل گرفت . وی در منزل توانایی های اولیه خواندن٬ زبان فرانسه و حساب را یاد گرفت.بعدها زبان فرانسه برای او بسیار سودمند بود چون توانست با تکیه بر آن فرانسه را از نزدیک ببیند و ریاضیات پیچیده را به فرانسوی در همانجا بخواند. همین طور زبان فرانسوی بین ریاضیدانان پیشرو اروپایی زبان ارتباطی مؤثری بود. در سال ۱۸۳۲ وقتی یازده ساله بود٬ خانواده اش به مسکو رفتند.در آنجا او درس خواندن را در خانه ادامه داد ولی در آن زمان توسط پی.ان.پاگورلسکی- کسی که به بهترین مدارس ابتدایی آموزش ریاضیات در مسکو رسیدگی می کرد- در ریاضیات آموزش داده می شد. پاگورلسکی نویسنده بعضی از مشهورترین کتب درسی ریاضی مدارس ابتدایی در آن زمان و به طور قطع ریاضیات را به دانش آموزان القا می کرد و به آنها آموزش قوی ای از ریاضیات می داد.بنابراین٬ چبیشف خیلی خوب برای درس خواندن در علوم ریاضیات آماده شد وقتی که در سال ۱۸۳۷ به دانشگاه مسکو- این دانشگاه در سال ۱۷۵۵تأسیس شد- رفت. در دانشگاه مسکو کسی که تأثیر زیادی بر چبیشف گذاشت "نیکولای مترویوچ برشمن"- پروفسور ریاضیات کاربردی در دانشگاه مسکو از سال ۱۸۳۴- بود. چبیشف همیشه به تأثیر بزرگ برشمن بر خود هنگام تحصیل در دانشگاه اعتراف می کرد و او را مهمترین عامل در رسیدن به نتایج تحقیقاتش عنوان می کرد. دپارتمان فیزیک و ریاضی در دانشگاه او در سال تحصیلی ۴۱-۱۸۴۰ یک مسابقه برگزار کرد و چبیشف در مقاله ای y=f(x) را با استفاده از بسط سری ها برای توابع معکوس پذیر حل کرد ولی مقاله او در آن زمان تنها جایزه دوم را به خود اختصاص داد و در سال ۱۹۵۰ منتشر شد. چبیشف در سال ۱۸۴۱ فارغ التحصیل شد و تحصیلات خود را در فوق لیسانس تحت حمایت استاد محبوبش "برشمن" ادامه داد.
اولین مقاله او به زبان فرانسه٬در رابطه با انتگرالهای چندگانه ٬در سال۱۸۴۳ درمجله "liouvill" منتشر شد. دومین مقاله او نیز به زبان فرانسه بود و این بار در سال ۱۸۴۴ در مجله "crelle" به چاپ رسید. این مقاله در رابطه با همگرایی سری تیلور بود. در تابستان ۱۸۴۶ چبیشف در حال رسیدگی به رساله دکترای خود بود و در همان سال مقاله ای در مجله crelle بر پایه رساله خود منتشر کرد. رساله او در زمینه تئوری احتمال بود و در آن نتایج حاصل از تئوری احتمال را توسعه داد ولی با روشی ابتدایی.ناگفته نماند که رساله چبیشف تا پس از مرگ او به چاپ نرسید ولی او مقاله ای در رابطه با نتایج آن را در سال ۱۸۵۳ به چاپ رساند. او همچنین در زمینه تئوری اعداد نیز مقالاتی به چاپ رسانده است.از جمله کارهای ناتمام او نزدیک شدن به اثبات قضیه اعداد اول است.اثبات اینکه اگر p(n) تعداد اعداد اول کوچکتر یا مساوی n باشد در این صورت حد p(n)logn/n وقتی n به سمت بی نهایت میل می کند برابر ۱ خواهد بود.او نمی توانست ثابت کند که این حد برابر یک است در حالیکه این حد وجود دارد. اثبات این قضیه ۲ سال بعد از مرگ او مستقلآ توسط "هدمرد" و "de la Vallee" ارائه شد. همان طور که قبلآگفته شد چبیشف تئوری احتمال را بیان کرد. در سال ۱۸۶۷ او مقاله ای در رابطه با مقدار میانی را که در آن از نابرابری Bienayme استفاده شده بود چاپ کرد. یکی از نتایج این کار او نابرابری ایست که امروزه به آن نابرابری چبیشف-بینیم گفته می شود. ۲۰ سال بهد چبیشف دو قضیه در رابطه با اختمال را منتشر کرد٬ یکی اساس بکاربردن تئوری احتمال در داده های آماری و دیگری عمومی کردن قضیه حد مرکزی دوموآور-لاپلاس.
و اما زندگی خصوصی او٬ او هرگز ازدواج نکرد و تنها در یک خانه بزرگ با ده اتاق زندگی می کرد و از نظر مالی بی نیاز بود. و سر انجام در ۸ دسامبر ۱۸۹۴ در سنت پترزبورگ در روسیه در گذشت

ssd

چبیشف

 

امیل بورل

 امیل بورل در هفتم ژانویه 1871 در اویرون فرانسه به دنیا آمد وتحصیلات خودرا درسن 22 سالگی دردانشسرای عالی پاریس به پایان رساند ودرهمان سال به ریاست گروه ریاضی دانشگاه لیل منصوب شد و در سن 25 سالگی درهمان دانشسرا استخدام گردید . درسال 1909 به عنوان مدیر نظریه تابعی که خودش آن را خلق کرده بود ,درشهرسوربن منصوب شد و به درجه استادی رسید.در سال 1910 به مدت ده سال به عنوان رئیس دانشگاه اکل انتخاب شدو درسال 1918جایزه ی کردیس رابه خاطرفعالیت هایش درجنگ جهانی اول کسب کرد و درسال 1921تا 1934به عنوان رئیس انجمن علوم برگزیده شد.

اولین نظریه جالب بورل, اندازه ی مجموعه نقاط بود .

این کاربه همراه دو ریاضیدان فرانسوی دیگر,«رنه بایر» و «هنری لبگ» ,به عنوان آغاز کنندگان نظریه جدید توابع یک متغیره ی حقیقی شناخته شد .

هرچند بورل اولین کسی نبود که بحث مجموع سری های واگرا را معرفی کرد,اما اولین کسی بود که نظریه سیستماتیک سری های واگرا را درسال 1899 در سن 28 سالگی  توسعه داد. علاوه برآن درسال های 1927-1921 مجموعه مقالاتی درمورد نظریه بازی ها منتشر کرد و اولین کسی بود که بازی های استراتژیک را تعریف کرد . درطول این زمان وارد سیاست شد و مقالات سیاسی مهمی را به رشته تحریر درآورد. او شروع به تلاش درمورد اروپای واحد کرد وتا پایان عمرش خوش بینی محکمی دراین مورد داشت .بورل به همین منظور به انجمن سوسیالیست جمهوری پیوست و به عنوان وکیل آویرن انتخاب شد .در سال 1924 درحالی که هنوز نماینده ی مجلس بود ,به سمت وزیرنیروی دریایی (1940- 1925) منصوب شد .پس از دستگیری وی درسال 1941 به علت فعالیت های سیاسی و توقیف عقایدش در رژیم ویچی ,سخت مقاومت کرد وبه همین دلیل مدال مقاومت را درسال 1945  دریافت نمود .

برای کارهای علمی اش , اولین مدال طلای مرکز ملی تحقیقات را درسال 1955 دریافت نمود .مهمترین کاربورل درریاضیات , مباحثی دراحتمال , ریاضی و کاربردآنها بود که همگی به کاربرد لم بورل – کانتلی در آمار واقف هستیم.

ودر سال 1946 در حالی که 75 ساله بود,کتابی تحت عنوان پارادوکس های جالب منتشر کرد . وی درسال 1956 درسن 85 سالگی درشهرپاریس درگذشت .

  

زندگی نامه باسو

دبابراتا باسو در سال 1925 در داکای هند(که اکنون جزء بنگلادش است)متولد شد.ریاضیات را در دانشگاه داکا آموخت و در همان دوران آمار را به عنوان یکی از دروسی که در برنامه آموزشی رشته ریاضیات ارائه می شد فرا گرفت.

باسو پس ازکسب درجه فوق لیسانس ازدانشگاه داکا٫درسال های1974 و1948 در همان دانشگاه مشغول به تدریس شد.او همواره آرزوی این که یک ریاضی دان باشد را در سر می پروراند. اما به دلیل اتفاقات حزن آور سیاسی در آن دوران این امر میسر نگردید و در سال1950 برای همیشه به کلکته رفته و در آنجا به موٴسسه ی آمار هندوستان پیوست و به همراه رائو مشغول به تحقیق شد. با سو پس از دفاع از رسالهٴخود در سال1953 با استفاده از بورس تحقیقاتی فولبرایت به برکلی رفت و با دیدگاه نیمن_پیرسن(چارچوب آمارکلاسیک)آشنا شد. شک او دراین زمینه وقتی آغاز شد که طی ملاقات با فیشر در موٴسسه ی آمار آمریکا در سال1955 ازپارادکس شرطی فیشر مطلع شد.

 پس از آن تحقیقات زیادی انجام داد که منجر به این شد که درسال1968دیدگاه بیزی را قبول کند.وی همچنین بسیاری از افراد در هندوستان و دیگر نقاط دنیا رامتقاعد به پذیرفتن دیدگاه بیزی کرد. باسو به آمار کلاسیک اعتقاد کمی داشت و معتقد بود که معمولا اطلاعات کمی در داده ها وجود داردو آن حرفهٴآماردان است که آن اطلاعات را از دل داده ها استخراج کند.

باسو در برخی شاخه های آمار سهم مهمی ایفا می کند.قضیه های وی درباره استقلال آمارهٴبسندهٴکامل و آمارهٴکمکی حدود پنجاه سال قدمت دارد٫اما هنوز خواندنی هستند.باسو در طول زندگی خود به استقلال شرطی توجه خاصی داشت و تخصص وی بیشتر در زمینهٴاستنباط آماری و نمونه گیری بود. وی مثال های نقص زیبایی در بعضی شاخه های آمار دارد.

همچنین مقالات زیادی در زمینهٴدرستنمایی و نظریه اطلاع و آماره های کمکی و تفسیرهای بنیادیدر زمینهٴتئوری و کاربرد پیمایش های نمونه ای از دیدگاه بیزی٫تاٴلیفاتی مبنی بر کارامد نبودن برخیاز مفاهیم اصلی تحلیل های طرح_پایه و تحقیقاتی برای ارائه روش های جایگزین که با در اختیار داشتن داده ها دارای خواص فراوانی مناسب باشند ارائه کرد.

باسو قبل از آمدن به دانشگاه فلوریدا در سال1975در ایالات متحده سمت های زیادی داشت و از اعضاﺀانتخابی مؤسسهٔ بین المللی آمار و همچنین مؤسسهٔ آمار ریاضی بود.وی تقریبا از دوازده دانشگاهایالات متحده بازدید کرد و سخنرانی های جهانی در این مکان ها داشت.باسو در سمت اولین رئیسمطالعاتی در مؤسسهٔ آمار به همراه رائو و هالدان برنامهٔ آموزشی جدیدی را در آمار بیز شروع کردند کهیکی ازدوره های مبتکرانه دردهه ی60 بود.وی سال های زیادی درمؤسسه آمار هند و دانشگاهفلوریدا تدریس کرد(1975تا1985)و درسال1990به درجهٔ استادی این دانشگاه انتخاب شد و در همینسال از دانشگاه فلوریدا بازنشسته شد.

 باسو به کم کردن جزئیات غیرلازم و همچنین به این که یک مطلب چگونه از یک تفکر ساده و روشن نتیجه می شود معتقدبود. او همواره نسبت به تدریس مناسب به دانشجویان ونیز سنجش فراخور٫دغدغهٴ خاطرداشت.

باسو یک معلم بزرگ و یک اندیشمند و محقق واقعی بود و به دانشجویانش عشق می ورزید و دانشجویان وی نیز به او علاقه مند بودند.در سیمنارهای او استادان و دانشجویان به یک اندازه الهام می گرفتند.

باسو به درختان٫گل ها و بچه ها عشق می ورزید و در سرتاسر زندگی خود شدیدا به باغبانی وهمچنین بازی بریج علاقه داشت.خانواده ی او عقیده دارندکه از بین همه صفات خوب او٫مهربانی او نسبت به انسان های دیگر٫مخصوصا بچه ها وبیچارگان دنیا بیشتر از همه بارز بود. باسو در اواخر عمر نابینا شد و در 24 مارس سال2001 در سن76 سالگی بر اثر بیماری آلزایمر در کلکته جان سپرد.

ss

باسو

 

اینم یه ریاضیدان معروف

پیر فرما

 پیر فرما (Pierre de Fermat) در سال ۱۶۰۱ در نزدیکی مونتابن (Montauban) فرانسه متولد شد. او فرزند یک تاجر چرم بود و تحصیلات اولیه خود را در منزل گذراند. سپس برای احراز پست قضاوت به تحصیل حقوق پرداخت و بعدها به‌عنوان مشاور در پارلمان محلی شهر تولوز (Toulouse) انتخاب شد.

                       

او باوجود علاقه بسیاری که به ریاضیات داشت هرگز به‌صورت رسمی و حرفه‌ای به این علم نپرداخت اما با این حال بسیاری او را بزرگترین ریاضی دان قرن هفدهم می دانند. او در سن ۶۴ سالگی در شهر کاستر (Caster) در گذشت.
فرما برای تفریح به ریاضیات می پرداخت و امروزه بسیاری از اکتشافات او مهم‌ترین قضایا در ریاضیات‌اند. زمینه‌های مورد علاقه او در ریاضیات بیشتر شامل تئوری اعداد، استفاده از هندسه تحلیلی در مقادیر بینهایت کوچک یا بزرگ و فعالیت در زمینه احتمالات بود. با ریاضی‌دان‌های برجسته زمان خودش ارتباط داشت و بر نحوه تفكر دانشمندان هم دوره‌اش تأثیرگذار بود. با مكاتباتی كه با پاسكال داشت، اساس علم احتمالات را پی ریزی كرد. سهم او در پیشرفت شاخه‌های مختلف ریاضی، آن قدر زیاد است كه او را بزرگ‌ترین ریاضی‌دان قرن 17 می‌دانند.

به نام فرما در نظریه اعداد دو قضیه زیبای مشهور وجود دارد؛ قضیه كوچك و قضیه بزرگ. قضیه ی دوم، جنجالی‌ترین قضیه تاریخ ریاضیات است كه بدون اثبات، در حاشیة یكی از دست نوشته هایش پیدا شد. فرما نوشته است: راه اثبات حیرت انگیزی برای این قضیه دارم، حیف كه جا نیست! اما متأسفانه هرگز در میان نوشته‌هایش به اثبات قضیه اشاره نكرد. تاریخ همواره در شك ماند كه آیا او واقعا اثبات قضیه را می دانست؟ این اثبات، 300 سال ریاضی‌دان‌های بزرگ جهان را به خود مشغول كرد. در سال 1908 جایزه 10هزار ماركی برای حل آن تعیین شد. فقط در یك شهر آلمانی، طی 3 سال، هزاران راه‌حل طرح شد كه بعد از بررسی رد می‌شدند. بعد از جنگ جهانی اول، مبلغ جایزه كه به علت تورم، جذابیت خود را از دست داده بود، توسط جامعه ریاضی‌دانان بیشتر شد. سعی در اثبات قضیه، باعث حل مسایل دیگری می‌شد و شاخه‌های جدیدی در ریاضیات به‌وجود می‌آمد. اما همچنان راه اثبات قضیه به‌دست نمی‌آمد. تا آن كه در سال 1994، قضیه در پرینستون توسط گروهی از ریاضی‌دانان و با استفاده از ریاضیات پیچیده و مدرن اثبات شد و در 1999 راه حل كامل‌تر شد.


          

قضیه کوچک فرما
 اگر p یک عدد اول باشد و a یک عدد طبیعی در آنصورت a p-1 - 1 بر p قابل قسمت خواهد بود.

اثبات این قضیه از طریق استقرای ریاضی بسیار ساده است. این قضیه حالت عمومی تر دو قضیه دیگر در ریاضیات هست یکی قضیه ای منسوب به اویلر (Euler) و دیگری قضیه ای معروف به همنهشتی چینی (Chinese Hypothesis).

از دیگر قضایایی که او در طول زندگی خود ارائه کرد می توان به موارد زیادی اشاره کرد از جمله : "اگر a و b و c اعداد صحیح باشند و a2+b2=c2 باشد در آنصورت ab نمی تواند مربع یک عدد صحیح باشد." اولین بار برای این قضیه لاگرانژ (Lagrange) راه حلی استادانه ارائه کرد.

قضیه آخر فرما

معادله an+bn=cn در دامنه اعداد صحیح برای مقادیر بزگتر از 2 پاسخ ندارد. 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 27 بهمن1388ساعت 12:5  توسط آماری ها | 
معرفی نرم افزارهای آماری

فرآيند آناليز آماری کمک ميکند تا پژوهشگر بتواند از داده های اوليه، اطلاعات مورد نياز خود را استخراج کند و در صورت لزوم نتايج را تعميم دهد.اگر حجم داده ها بزرگ باشد، استفاده از روشهای مختلف آناليز آماری بسيار خسته کننده و مشکل خواهد بود، امروزه انواع نرم افزارهای مختلف آماری موجودند که قادرند انواع آناليزهای آماری را انجام دهند.

  نرم‌افزار   Axume

اين نرم‌افزارها محصول شرکت Mathsoft بوده و محيطي شبيه نرم‌افزار S-PLUS ديگر محصول اين شرکت دارد.

قابليت‌هاي آن عبارتند از:

• انجام آمار توصيفي

• محاسبه ضريب همبستگي

• انجام آناليز واريانس

• انجام رگرسيون خطي و غيرخطي

• قابليت رسم نمودارهاي تک متغيره، دوبعدي و سه‌بعدي متنوع و با امکانات ويرايشي فراواني

• ايجاد، فراخواني و ويرايش داده‌ها يا انتقال داده‌ها با استفاده از خاصيت Drag&Drop از نرم‌افزار Excel يا ساير نرم‌افزارهاي صفحه‌گسترده

اين نرم‏افزار هر چند که از لحاظ رسم نمودار قوي مي‌باشد ولي از لحاظ بحث‌هاي آماري و کيفيتي ضعيف‌تر از دو نرم‏افزار Minitab و Statistica مي‏باشد.

  نرم‌افزار  PHStat

PHSTAT ماژولي است که به صورت Add-ins روي نرم‏افزار Excel نصب مي‏شود و به مباحث آماري و کنترل کيفيت مي‌پردازد.

قابليت‌هاي آن عبارتند از:

• توليد داده‌هاي تصادفي

• رسم نمودارهاي جعبه‌اي، شاخه و برگ

• محاسبه توزيع‌هاي احتمال

• محاسبه فواصل اطمينان براي ميانگين

• تعيين اندازه نمونه براي انجام تست ميانگين و نسبيت

• انجام آزمون فرضيه‌هاي مختلف

• انجام آزمون رتبه‌اي ويلکاکسون، کاي اسکور، کروسکال واليس

• رسم نمودارهاي P و R و

• انجام رگرسيون خطي ساده، چند متغيره و ...

مزيت اصلي اين نرم‏افزار شايد اين باشد که همراه Excel بوده و مباحث آماري را تا حد لازم حمايت مي‏کند و براي کساني که با نرم افزارهاي آماري کار نکرده‌اند و در عوض روي نرم‏افزار Excel تبحر لازم را دارند مي‌تواند مفيد باشد.

 نرم‌افزار   SPSS

اين نرم‌افزار يکي از نرم‌افزارهاي تخصصي آمار مي‌باشد و بيشتر به بحث‌هاي آماري در حيطهء علوم اجتماعي، روانشناسي و علوم رفتاري و ... مي پردازد.

قابليت‌هاي آن به‌شرح زير است:

• تهيه خلاصه‌هاي آماري مانند گراف‌ها، جداول‌، آماره‌ها و ...

• انواع توابع رياضي مانند قدر مطلق، تابع علامت، لگاريتم، توابع مثلثاتي و ...

• تهيه انواع جداول سفارشي مانند جداول فراواني، فراواني تجمعي، درصد فراواني و ...

• انواع توزيع‌هاي آماري شامل توزيع‌هاي گسسته و پيوسته

• تهيه انواع طرح‌هاي آماري

• انجام آناليز واريانس يکطرفه، دوطرفه، چندطرفه و آناليز کوواريانس

• تکنيک‌هاي تجزيه و تحليل سري‌هاي زماني

• ايجاد داده‌هاي تصادفي و پيوسته

• محاسبه انواع آماره‌هاي توصيفي

• انواع آزمون‌هاي مرتبط با مقايسه ميانگين بين دو يا چند جامعه مستقل و وابسته

• قابليت مبادله اطلاعات با نرم‌افزارهاي ديگر

• برازش انواع مختلف رگرسيون

اين نرم‌افزار در بحث کنترل کيفيت نسبت به نرم‌افزارهاي Minitab و Statistica ضعيف بوده ولي در بحث آمار با آنها برابري مي‌کند.

    چند نکات درباره ی این برنامه:

 فارسی نویسی در SPSS     

 شايد براي شما مواردي پيش بيايد كه بخواهيد نتايج تحليل خود را به زبان فارسي و با Label هاي فارسي در نرم افزار SPSS ارائه دهيد.بايد خاطر نشان كرد كه SPSS با فارسي نويسي كمي مشكل دارد. براي اين كار از منوي View بر روي Fonts كليك كنيد و از منوي كشويي Script گزينه Arabic را انتخاب كنيد و سپس OK كنيد. اين كار سبب مي شود شما به راحتي بتوانيد در Data View و Variable View فارسي تايپ كنيد. به اين ترتيب مي توانيد به متغيرهايتان برچسبهاي فارسي بدهيد ولي توصيه مي شود كه نام متغيرها را فارسي تعريف نكنيد چون SPSS در نام متغيرها Space نمي پذيرد و همين باعث ناخوانايي مي شود.

 

براي كشيدن نمودارهايي با برچسبهاي فارسي نيز مي توانيد از منوي Edit گزينه Option را برگزينيد و در كادر باز شده برگه Charts را انتخاب كرده و در آنجا در قسمت Current Setting فونت را به Arabic Style تغيير دهيد.

 

User Missing values in SPSS    

در مرحله تعریف متغیر در SPSS قسمتی به نام Missing وجود دارد که تعریف داده های گمشده کاربر در این قسمت صورت می گیرد.با کلیک روی مربع کوچکی که در خانه مربوط به متغیر مورد نظر و زیر ستون Missing  وجود دارد کادر زیر ظاهر میشود:

 

 ملاحظه می کنید که ۳ انتخاب برای تعریف داد های گمشده داریم:

 ۱-no Missing values :اگر این گزینه فعال باشد داده گمشده کاربر تعریف نشده است.

 ۲-Discrete Missing values (مقادیر گمشده گسسته): با فعال کردن این گزینه میتوان برای تعریف مقادیر گمشده از یک(یا چند) مقدار گسسته استفاده کرد. مثلا اگر داده ها مربوط به وزن افراد هستند عدد ۰ گزینه مناسبی برای تعریف داده گمشده است.چون اولاْ هیچگاه وزن کسی ۰ نخواهد بود،ثانیاْ هنگام وارد کردن داده های مربوط به وزن کلید ۰ در دسترس و زدن آن بسیار ساده است.توجه کنید می توانستیم هر مقدار(یا مقادیر) دیگری را که مطمئن هستیم در دامنه داده ها نیست،در این قسمت وارد کنیم ولی وارد کردن هیچکدام مثل عدد ۰ راحت نیست.

 ۳.Range plus one optional discrete missing value(یک بازه به همراه یک مقدار گسسته اختیاری):SPSS این اجازه را به ما میدهد که با استفاده از این گزینه به جای یک یا چند مقدار گسسته از یک بازه برای تعریف مقادیر گمشده استفاده کنیم.مثلا فرض کنید نمرات یک سری دانشجو را وارد SPSS می کنیم.چون این نمرات بیت ۰ تا ۲۰ است میتوان از هر عدد ۳ رقمی برای تعریف داده های گمشده استفاده کرد.مثلاً:

اعداد بین ۱۰۰ تا ۹۹۹ همگی ۳ رقمی هستند پس کافیست موقع وارد کردن داده ها فقط ۳ کلید از کلیدهای قسمت عددی صفحه کلید را بزنید.این گونه تعریف کردن مقادیر نشان دهنده داده های گمشده، باعث می شود موقع وارد کردن داده ها با مشکل کمتری روبرو شویم. در ضمن علاوه بر بازه تعریف شده میتوان یه عدد دیگر را نیز به این مقادیر اضافه کرد.مثلا اگر مطمئن باشیم که نمره ۰ نداریم میتوان ۰ را نیز به عنوان "نشان دهنده داده گمشده" تعریف کرد.

 

 نرم‌افزار  SigmaPlot 2000

اين نرم‌افزار زيرمجموعه شرکت SPSS مي‌باشد. قابليت‌هاي آن به‌شرح زير است:

• ترسيم نمودارهاي با توابع سفارشي و دلخواه

• ترسيم نمودارهاي متنوع با امکانات ويرايشي فوق‌العاده زياد

• قاليت ايجاد کاربرگ Excel به‌طور مستقيم در داخل خود نرم‌افزار و استفاده از قابليت‌هاي نرم افزار Excel

• انجام آزمون فرض‌هاي t و t جفت‌شده

• انجام رگرسيون خطي و رگرسيون‌هاي غيرخطي فوق‌العاده متنوع (شايد بتوان گفت يکي از نرم افزارهاي قدر در امر انجام تحليل رگرسيوني باشد.)

• انجام آماره‌هاي توصيفي

اين نرم‌افزار صرفاً يک نرم‌افزار آماري است و نيز بعضي از قابليت‌هاي آماري آن نسبت به نرم‌افزارهاي ديگر قوي است از جمله محاسبه تحليل رگرسيوني

 

  نرم افزار  Statistica

از جمله نرم‌افزارهاي تخصصي آماري و کنترل کيفيت بوده که محصول شرکت Statsoft به آدرس اينترنتي WWW.Statsoft.com مي‌باشد. اين نرم‌افزار نسخه‌هاي گوناگوني دارد از جمله

4, 4.5, 5, 5.5 ودر حال حاضر نيز آخرين نسخه آن 6 مي‌باشد. و ناگفته نماند که آخرين نسخه کامل Statistica که تمام ماژول‌هاي آن به‌طور رايگان قابل نصب و کار کردن است نسخه 4.5 است و نسخه‌هاي بالاتر بعضي از ماژول‌ها را ندارند. و بايد جداگانه خريداري و نصب شوند.

قابليت‌ها:

• از جمله قابليت‌هاي خوب اين نرم‌افزار تقسيم‌بندي مباحث علمي و نرم‌افزاري تحت عنوان ماژول‌هاي مربوطه مي‌باشد.

• قابليت سفارشي‌شدن، خودکار عمل کردن و توسعه‌يافتن

• قابليت انجام آماره‌هاي توصيفي، ضريب همبستگي، محاسبه احتمالات و ...

• قابليت رسم و ارائه بيش از صدها نوع نمايش گرافيکي با اتصال پويا بين نمودارها و داده‌ها (يعني اتصالي که با تغيير داده‌ها نمودارها تغيير مي‌کند.)

• قابليت برازش انواع توزيع‌ها به داده‌هاي عددي.

• قابليت انجام آناليز واريانس و کوواريانس يک‌طرفه و چند طرفه

• انواع رگرسيون خصوصاً انجام رگرسيون با هزاران متغير

• قابليت انجام آناليز داده‌هاي ناپارامتري

• قابليت رسم نمودارهاي کنترل کيفيت و تحليل آنها و نيز ويرايش اين نمودارها

• قابليت تجزيه و تحليل سري‌هاي زماني و طراحي و تحليل آزمايشات

قابليت حل مسائل از طريق شبکه‌هاي عصبي و همچنين وجود يک سيستم خبره پيشنهاد کننده آسان و در دسترس

 

 Minitab 13.32

از جمله نرم‌افزارهاي تخصصي مباحث آماري و کنترل کيفيت بوده که محصول شرکت Minitab به ادرس اينترنتي WWW.Minitab.com مي‌باشد.ودر نسخه‌هاي مختلف تحت Dos و Windows موجود مي‌باشد که در حال حاضر آخرين نسخه آن 13.32مي‌باشد.

قابليت‌ها:

7. احتمالات و توزيع‌هاي گسسته و پيوسته

8. شبيه‌سازي داده‌هاي تصادفي بر پايه توزيع‌هاي مختلف

9. آمار توصيفي

10. روش‌هاي گرافيکي جهت تشريح داده‌ها

11. تخمين‌هاي نقطه‌اي و فاصله اي و برآورد اماره‌هاي مربوطه

12. آناليز واريانس و تجزيه و تحليل مقادير باقيمانده و بررسي اثرپذيري حاصله از عوامل مختلف بر نمونه‌هاي جمع‌آوري شده

13. ابزارهاي تجزيه و تحليل سيستم‌هاي اندازه‌گيري

14. آزمون‌هاي ناپارامتري حول جوامع با پارامترها و توزيع نامشخص

15. پيش‌بيني و پيش‌گيري بر پايه رگرسيون خطي و سري‌هاي زماني

16. ابزارهاي کنترل کيفيت آماري شامل نمودار پارتو، نمودار علت و معلول، نمودار دنباله، نمودار چند متغير، نمودار متقارن و نمودارهاي کنترل

17. ابزارهاي طراحي و تحليل طرح‌هاي آزمايشي

18. ابزار تعيين اندازه نمونه و قدرت آزمون

19. ابزارهاي آناليز بقا و قابليت اطمينان

20. آناليزهاي چند متغيره

علاوه بر موارد ياد شده در بالا که مربوط به مباحث علمي نرم‌افزار بود از ديگر قابليت‌هاي نرم‌افزاري Minitab مي‌توان به موارد زير اشاره کرد:

• ارتباط با ديگر نرم‌افزارها مخصوصا نرم‌افزارهاي بانک اطلاعاتي (ODBC)

• اعمال توابع محاسباتي و رياضي و نيز امکان کارکردن با داده‌ها از جمله رتبه‌بندي، مرتب‌کردن فيلتر کردن داده‌ها، ادغام کردن کاربرگ‌ها و ....

• راهنمايي تحت عنوان Stat Guide (راهنماي آماري) که مباحث آماري کليه بحث‌هاي موجود در اين نسخه را به صورت Online در اختيار کاربر قرار مي‌دهد.

• و از ديگر قابليتهاي اين نسخه تعريف فايلي تحت عنوان پروژه مي‌باشد که چندين کاربرگ، نمودار، تحليل‌هاي آماري جدا و قالب‌بندي شده را در يک فايل پروژه ذخيره مي‌کند و با Project Manager کار مديريت آنها را دنبال مي‌کند.

نرم‌افزار Minitab در مقايسه با نرم‌افزارهاي مشابه از نظر توانايي نرم‌افزاري در حد معمول و متعادل است ولي از انجايي که کار با نرم‌افزار و ورود اطلاعات و مديريت انها نسبتا ساده است به عنوان يک نرم‌افزار کاربر پسند به‌شمار مي‌رود و در صنعت استفاده از آن به وفور مشاهده مي‌گردد.

 

S-Plus   

در چند دهه اخیر علم آمار رشد بسیار زیادی را داشته است، و یکی از عواملی که مستقیما سبب این پیشرفت شده است مسلما وجود نرم افزارهای آماری است که محاسبات سنگین را با سرعت و دقت زیاد انجام می دهد. از امروز نرم افزار های آماری را معرفی میکنم که شاید در کشور ما شناخت بسیار کمی از خیلی از آنها وجود داشته باشد و فقط بعضی مثل SAS  و SPSS در ایران شناخته شده اند.   S-Plus یکی از نرم افزارهای بسیار قوی آمار که علاوه بر امکانات این دو نرم افزار، minitab، spss، قابلیت برنامه نویسی رو به توانایهاش اضافه کرده است و به این وسیله دست کاربر را برای انجام عملیات پیشرفته آماری که در قالب روشهای از پیش آماده شده، قابل اجرا نیستند باز میگذارد. اصلی ترین کاربرد حال حاضر S-Plus در روشهای شبیه سازی است

 

 

نرم‌افزار  S-Plus

اين نرم‌افزار محصول سال‌هاي 1988-1999 است که از طرف شرکت Mathsoft تدوين شده است و ساختارش به گونه‌اي است که با نرم‌افزارهاي Office تبادل اطلاعاتي خوبي انجام مي‌دهد، يعني يک آيکون در آن نرم‌افزارها قرار مي‌دهد که مي‌توان در حال استفاده از آن نرم‌افزارها با S-Plus تبادل اطلاعاتي انجام داد.

قابليت‌هاي آن به شرح زير است:

• انجام آماره‌هاي توصيفي

• انجام انواع تست‌هاي ناپارامتري

• انجام آناليز واريانس يک‌طرفه و چندطرفه

• انجام رگرسيون خطي و غيرخطي

• رسم نمودارهاي کنترل وصفي و متغير

• قابليت تجزيه و تحليل سري‌هاي زماني

• رسم نمودارهاي دوبعدي و سه‌بعدي در انواع مختلف بالغ بر بيش از 100 نوع نمودار

• امکان برنامه‌نويسي در محيط نرم‌افزار

 

برخی دیگر از نرم افزارهای آماری عبارتند از : نرم افزار DE ، نرم افزار PQ Method ، نرم افزار Liseral 8.5 ، نرم افزار R 2.0  . در این بخش به معرفی برخی از آنان پرداخته شده و لینک دانلود آنها نیز در ادامه قرار گرفته است.

نرم افزار DE
 توضيحات: نرم افزار ي برا ي ورود داده هاي آماري به رايانه است و خروجي آن به صورت مجموعه اي از داده ها است که در محيط نرم افزاري مختلف مانند SAS,SPSS و ... قابل استفاده است و درصد خطاي ورود اطلاعات در اين نرم افزار بسيار کم است.

 http://rcirib.ir/Research_software/DE/DE.exe

 

نرم افزار PQ Method

 توضيحات:نرم افزار آماري براي پدازش داده هايي است که بر اساس مطالعه Q گردآوري شده اند. از امکانات اين نرم افزار مي توان به تحليل عاملي Q – دوران عاملها توسط پژوهشگر-تامين عبارتهاي متمايز کننده و در نهايت ارائه آرايه هاي عاملي و امتيازهاي Z اشاره کرد.

http://rcirib.ir/Research_software/PQMethod%20Software/PQMethod%20Software.exe

 

نرم افزار Liseral 8.5

 توضيحات:Liseral براي استفاده از معادلات ساختاري در تحليل داده ها به کمک تحليل مسير مورد استفاده قرار مي گيرد

شماره سريال LP850-43SSI-80998

http://rcirib.ir/Research_software/Lisrel%208.50/ORDINAL.exe

 

نرم افزار R 2.0

 توضيحات:اين نرم افزار محيطي براي برنامه نويسي با زبان R براي محاسبه آماري و گرافيکي است.

http://rcirib.ir/Research_software/R%202.0/R.exe

جالبه بدونید که

 چرا اسم نرم افزار R رو گذاشتن R ؟

قبل از پیدایش R زبان آماری S وجود داشت که بعد نسخه تجاری آن یعنی S-PLUS منتشر شد اما به دلیل گران بودن این نرم افزار  دو آمار دان نیوزلندی به نامهای Ross Ihaka  و Robert Gentleman از دانشگاه Auckland تصمیم گرفتند

زبانی بر اساس S برای اهداف آموزشی بنویسند.(به همین دلیل دستورات R نه بطور کامل ولی تا حد خیلی زیادی شبیه S-PLUS است.) و از آنجا که حرف اول اسم هر دو نفر R می باشدنام نرم افزار خود را R گذاشتند.

 R به دلایل زیر امروزه یکی از پرکاربرد ترین نرم افزارهای آماری به شمار می رود:

*رایگان است.

*در اکثر سیستم های عامل(ویندوز، لینوکس و مکینتاش) قابل اجراست.

*زمینه بی نظیری برای نوشتن متد های جدید آماری فراهم میکند.

*قابلیت توسعه بی نظیر همچون دیگر نرم افزار های متن باز را دارد.

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 27 بهمن1388ساعت 12:0  توسط آماری ها | 

 دروس پايه

 

رياضي عمومي1

آمار و احتمال

مباني جامعه شناسي    

مباني اقتصاد

رياضي عمومي2

مفاهیم وروشهاي آماري

مباني جمعيت شناسي

 

 

دروس تخصصي

 

جبر خطي براي آمار     

رگرسيون

 

روشهاي نمونه گيري2

روشهاي چند متغيري پيوسته

مباني كامپيوتر و برنامه نويسي      

آناليز رياضي1

فرآيندهاي تصادفي

محاسبات آماري با كامپيوتر

رياضي براي آمار     

روشهاي نا پارامتري   

  سري هاي زماني

   كنترل كيفيت آماري

احتمال و كاربرد آن

طرح آزمايش ها 1

  زبان تخصصي   

پرو‍ژه كارشناسي

آمار رياضي1

طرح آزمايش ها   2

روشهاي پيشرفته آماري    

 

آمار رياضي2

روشهاي نمونه گيري 1

روشهاي چند متغيري گسسته

 

                                                     

   دروس اختیاری  (دولتی)

 

شبيه سازي

نظريه بازي ها       

قابليت اعتماد    

تحقيق درعمليات       

نظريه تصميم

نظريه فازي      

     نظريه اطلاع

 

 

   دروس اختیاری ( پیام نور)

آشنایی با نظریه صف بندی   

آنالیز ریاضی 2     

مبانی ریاضیات      

تحقیق در عملیات   

آنالیز عددی 1  

برنامه سازی پیشرفته

 

·دانشگاههاي پذيرنده: (كارشناسي)

   

دانشگاه تهران

دانشگاه علامه طباطبايي

دانشگاه تبريز

دانشگاه پيام نور

دانشگاه غير انتفاعي شيخ بهايي

دانشگاه امام حسين (ع)

دانشگاه صنعتي اصفهان

دانشگاه سيستان و بلوچستان

دانشگاه محقق اردبيلي

دانشگاه غير انتفاعي جهاد دانشگاهي

دانشگاه شهيد باهنر كرمان

دانشگاه رازي كرمانشاه

دانشگاه خليج فارس

دانشگاه آزاد اراك

 

دانشگاه شهيد بهشتي

دانشگاه اصفهان

دانشگاه يزد

دانشگاه آزاد تهران

 

دانشگاه شهيد چمران اهواز

دانشگاه بيرجند

دانشگاه بين المللي امام خميني (ره)

دانشگاه آزاد مشهد

 

دانشگاه فردوسي مشهد

دانشگاه شيراز

دانشگاه مازندران

 

 

 

 

·   دانشگاههاي پذيرنده: (كارشناسي ارشد)

     

دانشگاه اصفهان

دانشگاه الزهرا (س)

دانشگاه شهید بهشتی

دانشگاه صنعتی امیر کبیر

دانشگاه پیام نور

دانشگاه تهران

دانشگاه تربیت مدرس

دانشگاه شهيد چمران اهواز

دانشگاه علم و صنعت ایران

دانشگاه سیستان و بلوچستان

دانشگاه شیراز

دانشگاه شهید باهنر کرمان

دانشگاه صنعتی اصفهان

دانشگاه فردوسی مشهد

دانشگاه مازندران

دانشگاه بیرجند

دانشگاه رازي كرمانشاه

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشگاه تربیت معلم

 

 

 

·    مقاطع تحصيلي

 

                                كارداني

                                كارشناسي

                         كارشناسي ارشد

                                   دكتری

 

·    دوره ها

                                                    روزانه

                                                    شبانه

 

·    دانشگاه ها

                                دولتي

                                   آزاد

                               پيام نور

                                 غيرانتفاعي

 

·   گرايش ها

                         آمار رياضي (محض)

 آمار اقتصادي و اجتماعي (كاربردي)

                         آمار بيمه (اكچواري)

 آمار حياتي (زيستي)

+ نوشته شده در  سه شنبه 27 بهمن1388ساعت 11:58  توسط آماری ها | 

·    سازمان نظام آمارشناسي كشور

 به دنبال مطالعات مختلف انجمن آمار ايران و نگراني فارغالتحصيلان رشته آمار، انجمن آمار ايران از مدتي پيش ‌گام‌هايي را براي تشکيل نظام آمارشناسي برداشته است و با تشکيل جلسات متعدد در وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري، پژوهشکده آمار ايران، خانه رياضيات اصفهان و دانشگاه شهيدبهشتي، پيش‌نويس قانون مزبور را با همکاري بسياري از اعضاي هيئت‌علمي دانشگاه‌ها و نمايندگان رسمي دستگاه‌هاي اجرايي آماري کشور تهيه نموده است و در ميزگردي در هشتمين کنفرانس آمار ايران که با حضور شرکت‌کنندگان در کنفرانس از آن جمله تمام معاونين مرکز آمار ايران و نمايندگان بانک مرکزي جمهوري اسلامي ايران تشکيل شده بود قانون پيشنهادي تهيه شده را به بحث گذارد. پس از اعمال نظرات مطرح شده در کنفرانس، فرم نهايي قانون به شرح پيوست آماده شد. اميد مي‌رود با همکاري همه دستگاه‌هاي اجرايي مرتبط و دلسوزان به‌کارگيري درست علم آمار در کشور، اين قانون هر چه زودتر به تصويب مجلس شوراي اسلامي برسد. آنچه در زير مي‌خوانيد ضرورت تشکيل اين سازمان و اهداف آن و نهايتاً قانون تشکيل سازمان  نظام آمارشناسي ايران مي‌باشد.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه 27 بهمن1388ساعت 11:57  توسط آماری ها | 

درجه آزادی یعنی چه؟

فرض کنید نمونه ای شامل 5 عدد داریم که میانگین آنها 4 است. مجموع این اعداد چند باید باشد؟ بله، مجموع باید 20 باشد وگرنه میانگین 4 نخواهد شد. حال بیایید در مورد هر یک از 5 عدد مذکور بحث کنیم.

 

 

 

 

 


میخواهیم در هر یک از خانه های جدول فوق یکی از 5 عدد را قرار دهیم. اگر فرض کنیم که اعداد می توانند حقیقی (مثبت و منفی) باشند، اولین خانه جدول چند مقدار می تواند بگیرد؟ واضح است که هر مقداری می تواند در اولین خانه جای بگیرد، فرض کنیم 2 باشد.

  

  

  

  

2

 

خانه بعدی چند مقدار می تواند بگیرد؟ در این خانه هم هر مقداری می تواند باشد، فرض کنیم 7

  

  

  

4

2


به همین ترتیب خانه سوم هر مقداری می تواند باشد، مثلاً 4

  

  

7

4

2


و نیز خانه چهارم هر مقداری را می گیرد، مثلاً 0

  

0

7

4

2

  و اما خانه آخر چند مقدار می تواند بگیرد؟ فقط یک مقدار – ابن مقدار باید 7 باشد تا مجموع اغداد 20 و در نتیجه میانگین 4 شود-

دیدیم که در انتخاب اعداد اول، دوم، سوم و چهارم آزادی کامل داریم، اما حق هیچ انتخابی برای عد پنجم نداریم . پس در اینجا 4 درجه آزادی داریم. به طور کلی وقتی می خواهیم میانگین را از نمونه ای به حجم n برآورد کنیم (n-1) درجه آزادی داریم .

حال می توانیم تعریف جامع تری از درجه آزادی ارائه دهیم:

درجه آزادی عبارت است از حجم نمونه (n) منهای تعداد پارامترهایی که از داده ها برآورد میشود.(پارامترهای مجهول)

+ نوشته شده در  سه شنبه 27 بهمن1388ساعت 11:55  توسط آماری ها | 

با آمار هم میتوان شوخی کرد :(البته نه درسی !!!)

شعر . لطیفه . قصه . جمله عارفانه. داستان و...

·  اگر نظر ۳ نفر را ميخواهيد، فقط ۲ آماردان تقاضا كنيد.

·  من داده پرت نيستم؛ فقط هنوز توزيع خودم را پيدا نكرده ام.

·   آيا شما در مورد آمارداني كه به زنداني انداخته شد شنيده ايد؟ او الان صفر درجه آزادي دارد.

·   آماردان كسي است كه در سطل آب يج ايستاده است، دست هايش را به اجاق چسبانده است و ميگويد "به طور متوسط، احساس خوبي دارم". ( K.Dunnigan )

· ارقام  دروغ نميگويند، اما دروغگوها مي شمارند.((Fletcher Knebel (1911-1993 نویسنده و روزنامه نگار امریکایی)

·  دو نوع آمار وجود دارد، یکی شما در پی آن هستید و یکی دیگر شما جاعل آن هستید.(   Rex Stout نویسنده آمریکایی(1886-1975 ))

· آيا آماردانان طبيعي هستند؟ (شاید پواسن باشند !!! ) از نوع احتمال های کمیاب !

· اعداد مثل مردم هستند؛ آنها را به اندازه كافي شكنجه كنيد تا هر چيزي را به شما بازگو كنند.

· دروغ ها، دروغ هاي نفرت آميز و دادههاي پرت آماري وجود دارند.

· آمار به معناي نگفتن اينكه شما مطمئن هستيد ميباشد.

· آماردان كسي است كه يك خط دقيق را از يك پذيره توجيه ناپذير به يك نتيجه قبلي مي كشد.

·  من و تو از نوع  نمایی بی حافظه هستیم !!!

· آقاهه رفت خواستگاری ازش پرسیدند چی داری؟ گفت : هیچی ! فقط جزء "خوشه یکی ها "  هستم !

ضرب المثل آماری

·         مشت نمونه خروار است :

به­خوبی، جامعه و ضرورت استفاده از نمونه را نشان می­دهد.

·         با یک گل بهار نمی­شود : ( یا بار کج به منزل نمی رسد )

قابل تعمیم بودن نتیجه­ی نمونه­گیری اشتباه به جامعه.

·         اولاد بادام است ، اولاد اولاد مغز بادام :

یک نمونه خوب می تونه آیینه ای از جامعه باشه .

یک شبه پارادوکس

فرض کنید در یک بازی شیر و خط سکۀ سالمی را 100 بار بیندازیم. احتمال آمدن

50 شیر تقریباً برابر است با 8% و احتمال آمدن حداقل 60 شیر برابر است با 3% .

حال آنکه احتمال آمدن حداقل 55 شیر نزدیک به 16% است !!!

سفر با  احتمال خطر کم

يك آماردان مشهور هرگز با هواپيما سفر  نكرده بود، چرا كه او سفرهاي هوايي را مورد بررسي قرار داد و احتمال وجود يك بمب را در هر پرواز خاص يك در ميليون برآورد كرد و او آمادگي پذيرش اين احتمال وقوع  را نداشت.

روزي يكي از همكاران وي را در يك كنفرانس دور از خانه اش ملاقات كرد. "چگونه به اينجا آمده ايد، با قطار؟"

"نه، با پرواز"

"پس عقيده در مورد بمب چه شد؟"

"خوب، من پيش خودم فكر كردم كه اگر بخت وجود يك بمب ۱:ميليون است، آنگاه احتمال وجود ۲ بمب    (1000,000/1)*(1000,000/1)  است. اين احتمال خيلي، خيلي كوچك است، كه من ميتوانم آن را بپذيرم. بنابراين  اكنون من بمب خودم  را حمل ميكنم."

اینم از فواید آمار

یه داستان از یه آمریکایی : "دیروز داشتم رانندگی می کردم راننده خانمی را دیدم که ناگهان جلوی یه کامیون پیچیدو راننده کامیون به خاطر اینکه با او برخورد نکند خود را به کنار جاده کشاند او که حسابی عصبانی شده بود سرش را از پنجره کامیون بیرون آورد و ناسزایی نثار راننده خاطی کرد .با خودم فکر کردم :عجب مرد احمقی . من در این گونه مواقع که طرف مقابلم یک خانم باشد لبخندی میزنمو گوسفند وار دستم را برایش تکان میدهم و از کنارش می گذرم ....چرا؟ فقط به دلیل آمار من هر روز ۴۸ مایل تا سر کار رانندگی می کنم یعنی رفت و برگشت روزانه ام ۹۶ مایل .از این ۹۶ مایل ۱۶ مایل آن سپر به سپر است اکثر این مسیر سپر به سپر، مسیر یه بزرگراه ۸ خطه است.پس اگر اگر شما به ۷ خط آن نگاه کنی (۷ خطی که من درون آن نیستم )۷ خودرو در تمام ۳۲ مایل رفت و برگشتم وجود خواهد داشت که در کل ۳۲ مایل ۳۱۴۲۴ خودرو می شود حالا حتی اگر باقی مسیر ۳۲ مایلی را سپر به سپر حرکت نکنم باز می توان گفت که حداقل از کنار ۴۰۰۰ خودرو دیگر عبور خواهم کرد یعنی روزانه ۳۶۰۰۰ خودرو از کنار من می گذرند . آمار می گوید حداقل نیمی از این خودروها به وسیله رانندگان زن خانم هدایت می شود .یعنی ۱۸۰۰۰ خودرو . باز طبق آمار معلوم شده ۷۰درصد از خانم ها در زندگی عاطفی اشان یا شکست خورده اند و یا چندان راضی نیستند یعنی ۴۴۹ نفر. باز طبق نظر بخش امار موسسه ملی بهداشت ۲۲ درصد خانم ها یا خودکشی کرده اند و یا قصد کشتن کسی را می کنند . ۳۴ درصد از آنها بزرگترین مشکلشان مردها هستند یعنی ۳۳ نفر . طبق بررسی انجمن تفنگدارن آمریکا ۵در صد این خانم ها اسلحه حمل می کنند و این عدد روز به روز در حال افزایش است . این آمار و بررسی ها و محاسبات آماری فوق به من این هشدار را می دهد که :هر روز یعنی هر یک روزی که من بیرون هستم حداقل از کنار یک خانم می گذرم که یا مشکل عاطفی دارد یا فکر می کند مردها بزرگترین مشکل زندگی اشان هستند یا به طور جدی به خودکشی فکر میکند ویا می خواهد دیگری را بکشد و خلاصه ممکن است .... با این اوضاع و احوال ناسزا گفتی به خانم ها درست است ؟( من که اینطوری فکر نمی کنم)"

آمار انسان

بشر پر حرف ترین موجود روی زمین است . این آمار اخیراً  از سوی محققان روسیه منتشر شده است این محققان حد متوسط عمر بشر را هفتاد سال گرفته اند که در این مدت انسان 13 سال حرف می زند ، 6 سال غذا می خورد و23 سال نیز می خوابد .

هر نفر به طور متوسط صدها تن غذا می خورد .اگر وزن افراد را 75 تا 80 کیلو گرم بگیریم باید گفت هر فرد در عمر خود 1250 تا 1335 برابر وزنش غذا می خورد .در مدت یک روز یا 24 ساعت 1000 لیتر هوا تنفس میکند وقلبش در هر 1 دقیقه 80 تا 100 بار می زند .با این شرایط قلب انسان در طول زندگیش دو میلیارد و58 میلیون بار بدون وقفه واغلب بدون کوچکترین مشکلی می زند.

انسان تنها موجودی است که راست قامت است و روی دو پا راه می رود ودر طول روز به طور متوسط 20 هزار قدم بر می دارد یعنی 7 میلیون قدم در سال . در 70 سالگی تعداد این قدمها به 500 میلیون می رسد یعنی 500 هزار کیلومتر راه رفته.با این محاسبات می توان نتیجه گرفت که هر فرد در طول زندگیش می تواند 9 بار کره ی زمین را دور بزند و با پای پیاده به کره ی ماه برود با توجه به اینکه فاصله زمین تا ماه 390 هزار کیلومتر است.

بدن انسان به وسیله ی پوشش شگفت انگیزی محافظت میشود این پوشش پوست بدن است که در هر ساعت 30 میلیون میکروب روی آن مینشیند و 29 میلیون آن کشته میشود و پس از 2 ساعت از این 30 میلیون فقط 7 هزار تای آن باقی می ماند.

در بدن انسان بین 2 تا 4 میلیون نقطه ی درد  وجود دارد که حساسیت آن نسبت به موقعیت پوست بدن فرق دارد.

بدن انسان قدرت مقاومت شگفت انگیزی دارد و می تواند گرمای 44 تا 45 درجه را تحمل کند و حتی اگر به تدریج گرم شود در فضای خشک می تواند 150 تا 160 درجه حرارت را تحمل کند وبالاترین میزان برودت که بدن قادر به ایستادگی در برابر آن است 27 درجه زیر صفر است.

انسان می تواند 52 روز تنها با خوردن آب زنده بماند.

شرط بندی

در نهار خوری خانه سر میز نهار صحبت از این به میان آمد که چگونه میتوان احتمال حوادث را محاسبه نمود. یکی از استراحت کنندگان پرسید:

- آیا واقعا در تمام حالات می توان احتمال حوادث را محاسبه نمود؟ این مثال را در نظر بگیرید. من آرزو کردم که اولین عابری را که ما از پنجره اطاق نهار می بینیم مرد باشد. احتمال آنکه آرزوی من برآورده شود چقدر است؟

- البته این احتمال مساوی با ½ است هرگاه قرار باشد پسر یک ساله را مرد بشماریم. تعداد مردان در جهان با تعداد زنان مساویست.

یکی دیگر از استراحت کنندگان پرسید:

- و احتمال آنکه دو تن از عابرین اول مرد باشند چقدر است؟

- این محاسبه یک اندازه پیچیده تر است. حالاتی را که در این مورد ممکن است بر می شماریم. اولا ممکن است که هر دو عابر مرد باشند. ثانیا اینکه شاید شخص اول مرد و شخص دون زن باشد. سوماٌ ، برعکس، شاید شخص اول زن و شخص دوم مرد باشد. و بالاخره حالت چهارم که هر دو عابر زن باشند. بدین ترتیب تعداد تمام حالات ممکنه چهار است. واضح است که از این تعداد فقط یک حالت یعنی حالت اول مناسب است. پس برای احتمال کسر ¼ را دریافت می کنیم. اینک مساله شما حل شد.

- فهمیدم. اما مساله سه مرد را نیز می شود حل نمود: احتمال آنکه اولین سه شخص عابر مرد باشند، چقدر است؟

- خب، این را نیز محاسبه می کنیم. باز هم از برشماری حالات ممکنه شروع می کنیم. بطوریکه ما میدانیم در مورد دو تن عابر تعداد حالات ممکنه 4 است. با اضافه شدن عابر سوم تعداد حالات ممکنه دو برابر می شود زیرا به هر یک از چهار حالت دو عابر مرد یا زن می تواند اضافه گردد. در این مورد تعداد حالات ممکنه مساوی 8 است. و احتمال مطلوب، برابر کسر 8/1 می باشد. در اینجا می توان بآسانی قاعده محاسبه را برقرار نمود: در حالت دو عابر با احتمال 1/4= 1/2×1/2 و در حالت سه عابر با احتمال 8/1= 2/1×2/1×2/1، و در حالت چهار عابر با احتمال برابر حاصلضرب چهار نیمه واحد سر و کار داریم و الی آخر. بطوریکه ملاحضه میکنید احتمال پیوسته کوچکتر می شود.

- برای ده نفر عابر این احتمال چند است؟

- احتمال اینکه ده عابر اول همگی مرد باشند، برابر حاصلضرب ده نیمه واحد یعنی 1024/1 است. یعنی هرگاه شما در مقابل یک دلار شرط ببندید که این حادثه صورت بگیرد آنگاه من میتوانم 1000 دلار شرط بندم که این حادثه رخ نمی دهد.

- شرط بندی مفدیست! من حاضرم یک دلار شرط بندی کنم تا امکان بردن یک هزار دلار را پیدا کنم.

- ولی این را هم در نظر بگیرید که در برابر یک شانس شما 1000 شانس مخالف وجود دارد.

- هیچ تفاوتی ندارد. من حاضرم حتی بخاطر اینکه صد نفر عابر اول همه مرد باشند یک دلار را در مقابل هزار دلار بگذارم.

آماردان پرسید:

- آیا شما تصوری از کمی احتمال چنین حادثه ای دارید؟

- یک میلیونیم یا در این حدود؟

- خیلی کمتر! یک میلیونیم در مورد 20 نفر عابر حاصل می شود. در مورد صد عابر احتمال... اجازه بدهید روی کاغذ برآورد کنم. یک بیلیونیم... یک تریلیونیم... یک کواردیلیونیم... به به! یک واحد با دنباله ای از سی صفر!

- فقط همین؟

- مگر 30 صفر کم است؟ تعداد ریزترین قطرات آب اقیانوس حتی به یک هزارم این عدد نمی رسد.

- حرفی نیست، عددی بس بزرگ است! چقدر در برابر یک دلار من میگذارید؟

- ها – ها! تمام دار و ندارم را.

- تمام دار و ندارتان زیاد از حد است. شما در برابر دلار من اتومبیلتان را بگذارید. آخر، نمیگذارید؟

- چرا؟ بفرمائید! حال که میخواهید بگذار اتومبیل باشد. برای من کوچکترین ریسکی در میان نیست.

- من هم ریسک نمی کنم. یک دلار که چندان پولی نیست. ولی در عوض میتوانم برنده اتومبیل شوم و شما تقریبا برنده هیچ چیز نمیشوید.

- شما بدانید که حتما میبازید! شما هرگز صاحب اتومبیل من نمیشوید و میتوان گفت که دلار شما در جیب من است.

دوست آماردان او را نگه میداشت:

- شما چه میکنید! به خاطر یک دلار امکان دارد اتومبیلتان را از دست بدهید. چه بی عقلی!

بر عکس، بی عقلی آن است که حتی یک دلار هم در چنین شرایطی گذاشته شود. باخت حتمی است! بهتر است بلافاصله این دلار را بدهد.

- ولی با این همه یک شانس موجود است؟

- قطره ای در اقیانوس بیکران. در دهها اقیانوس! چنین است شانس شما. برنده بودن من همانقدر حتمی است که دو تا دو چهار است.

- در این موقع پیر مردی که تمام مدت ساکت مانده و به بحث گوش داده بود به آرامی گفت:

- ای جوان! شما خیلی سرگرم شده اید...

- مگر چطور؟ شما هم، پروفسور، کوتاه بینانه قضاوت میکنید؟

- آیا شما فکر نموده اید که در این مورد همه حالات دارای امکانات مساوی نمی باشند؟ محاسبه احتمالات فقط برای کدام حوادث درست است؟ برای حوادثِ دارای امکانات مساوی، همینطور نیست؟ در صورتیکه در مثال مورد نظر... در این لحظه پیر مرد گوشش را بطرفی متوجه ساخته و گفت: اتفاقا خود واقعیت اشتباه شما را واضح میسازد. صدای موزیک نظامی به گوش میرسد، همینطور نیست؟

آمار دان جوان شروع به حرف زدن کرد:

- موزیک به موضوع چه ربطی دارد؟... ولی حرفش ناتمام ماند و در چهره اش ترس هویدا شد. او از جایش برخاسته بطرف پنجره رفت و سرش را بیرون کرد. او با صدای غمگین گفت:

- بلی، همینطور است! شرط را باختم! اتومبیل من، خداحافظ...

پس از یک دقیقه برای همگان واضح شد که موضوع از چه قرار است. یک گردان از سربازان از جلوی پنجره رد می شد.

منبع :برگرفته با کمی تخلیص از کتاب "ریاضیات زنده" نوشته: ی. پرلمان ، ترجمه: ذبیح الله بشر دوست

تاریخچه پیدایش تاس.....

 هيچ كس نمي داند كه ايده ي احتمال در چه زمان و در كجا براي اولين بار بروز پيدا كرد ولي شواهدي كه بشرهاي اوليه را به توليد كردن فرآيند هاي تصادفي مربوط مي كند فراوانند، به طور مثال باستان شناساني كه به حفاري مشغول بودند با مقادير بسياري از astragali برخورد كردند:

ساخته اي از استخوان پاشنه ي پاي گوسفند كه داراي 6 وجه است و معمولا" هر وجه با شماره يا حكاكي مشخص شده است و به عقيده ي باستان شناسان مصرفشان در مراسم مصرفي وبازي هاي شرطي بوده است به طور مثال در آسياي صغير 5 تا را با هم انداخته و هر تركيب ممكن از 5 تا معرف يك خدا بوده مثلا" (13344) معرف زئوس بوده و نشان دهنده ي شجاعت .

در طول زمان اين وسيله به تاس كه رايج ترين راه توليد فرآيندهاي تصادفي است تبديل شده است . تاسي سفالي متعلق به دو هزار سال قبل از ميلاد مسيح در مصر كشف شده است . قمار به وسيله ي تاس در بين رومي ها و يوناني ها و مسيحيان اوليه رايج بوده ولي اولين شواهد استفاده از ورق (كارت) به قرن چهاردهم باز مي گردد . به نظر عجيب مي رسد كه با قريب به دو هزار سال استفاده از تاس هيچ كس ساده ترين رابطه هاي احتمال را ننوشته است.

هوش آماری یا هوش سیاه

گروهی شامل پنج آماردان با قطار مسافرت می کردند. در یکی از ایستگاه ها پنج نفرزیست شناس هم به آنها اضافه شدند. آنها مثل کسانی که از قبل همدیگر را می شناختند شروع به گفتگونمودند. در خلال گفتگوها معلوم شد که هر کدام از زیست شناس ها یک بلیط جداگانه برای خود خریده اند در حالی که آمار دان ها به طور مشترک فقط یک بلیط خریده اند. یکی از زیست شناس ها با تعجب پرسید: چرا شما پنج نفر فقط یک بلیط خریده اید؟ حتما هوس کرده ایدکه دستگیر و به بیرون قطار پرت شوید! یکی از آماردان ها پوزخندی زد و گفت: منتظر باشید و تماشا کنید! هنگامی که بازرس کنترل بلیط ها نزدیک می شد، آماردان ها با هم به نزدیکترین توالت رفته ودرآن پنهان شدند. بازرس بلیط های زیست شناس ها راکنترل وهنگامی که می خواست برود، متوجه شد در توالت کناری قفل وچراغ آن روشن است. بازرس در توالت را زد وبا صدای بلند گفت : بلیط لطفا! یکی از آماردان ها بلیط را از زیر درتوالت به بیرون هل داد. بازرس بلیط را کنترل و آن را از زیر در برگرداند. به محض اینکه بازرس رفت، هر پنج آماردان از توالت بیرون آمدند وخوشحال به کوپه خود برگشتند.

تقسیم جمعیت جهان

اگر جمعیت جهان را به صورت  یک گروه 100 نفری تصور کنیم در این صورت :

57  نفر آسیایی

21 نفراروپایی

 14 نفر از نیمکره غربی

8 نفرآفریقایی

52 نفر مؤنث

48 نفر مذکر               

70 نفر غیر سفید پوست

30 نفر سفیدپوست هستند

70 نفر غیر مسیحی

30 نفرمسیحی       

6 نفر،  59% ثروتِ کل جهان را دارا می باشند و همه ی 6 نفر از کشور آمریکا هستند

80 نفر در خانه های زیر استاندارد زندگی می کنند

70 نفر  بیسوادند

50 نفر از سوء تغذیه رنج می برند

یک نفر در معرض مرگ و یک  نفر در آستانه متولد شدن است

یک نفر (و فقط یک نفر) دارای تحصیلات دانشگاهی است

یک نفر کامپیوتر دارد

اگر شما امروز صبح با احساس سلامتی از خواب برخاستید، نسبت به میلیون ها نفری که این هفته زنده نخواهند بود خوشبخت تر هستید. اگر شما هرگز خطر جنگ، تنهایی زندان، درد شکنجه و سختی گرسنگی را تجربه نکرده اید، از 500 میلیون نفر در جهان وضعیت بهتری دارید. اگر شما می توانید در مجالس مذهبی بدون ترس از اذیت و آزار، دستگیری، عذاب مرگ و...  حضور داشته باشید، از 3 میلیون نفری که در این دنیا هستند خو شبخت تر هستید.

اگر شما غذایی در یخچال، لباسی برای پوشیدن، سقفی بر سر و جایی برای خواب دارید، از 75% مردم دنیا ثروتمند تر هستید.

اگر شما در بانک یا در کیف پولتان، پول دارید و پولتان را در چند جا ذخیره می کنید، در بین 8% افرادِ ثروتمند جهان هستید .

اکر شما می توانید این پیام را بخوانید صاحب دو موهبت شده اید: این که فردی راجع به شما فکر می کند و علاوه بر آن شما از 2 میلیون نفری که در جهان هستند و اصلاٌ نمی توانند این متن را بخوانند خوشبخت تر هستید.

حکایت آماری

استفاده و سوء استفاده از آمار

[ابوجعفرمنصور دوانيقي] مردي مال دوست بود و بخل و امساك بر طبيعت او غالب و يكي از آثار بخل او آن بود كه چون خلافت بر وي مقرر شد، بفرمود تا در شهر كوفه ندا كردند كه: اميرالمؤمنين عطا مي دهد بايد كه نسخت كنيد كه از كودك هفت ساله تا پير هفتاد ساله در شهر چندند تا همه را عطا داده شود. چون نسخت پرداخت گشت و عدد رعايا او معلوم شد، پس هر يكي را پنج درم نقره عطا داد. چون عطا داده شد، گفت اين شهرهاي شما به صحراست و حصني و حصاري نيست. اگر ناگاه خصمي تاختن آرد شما عرضه نهب و غارت شويد، صواب آن باشد كه اين شهرها را ربض زنيد و خندق سازيد تا اين جماعت ضايع نمانند. پس دستور داد تا بر هر مردي چهل درم نسخت كردند و كوفه و بصره را خندق فرمود.

به نقل از: جوامع الحكايات و لوامع الروايات، تاليف سديدالدين محمد عوفي، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي، تهران، 1367، ص69.

منبع : (http://www.stat4allir.info )

شیر یا خط ؟

جنگ عظیمی بین دو کشور درگرفته بود . ماهها از شروع جنگ می گذشت و جنگ کماکان ادامه داشت. سربازان دو طرف خسته شده بودند . فرمانده یکی از دو کشوربا طرحی اساسی قصد حمله بزرگی را به دشمن داشت و آن طرح با چنان دقت و درایتی ریخته شده بود که فرمانده به پیروزی نیروهایش اطمینان کامل داشت ولی سربازان خسته و دودل بودند. فرمانده سربازان خود را جمع کرد و راجع به نقشه حمله خود توضیحاتی به آنها داد. سپس سکه ای از جیب خود درآورد و گفت: سکه را بالا می اندازم , اگر شیر آمد پیروز می شویم و اگر خط آمد شکست می خوریم. سپس سکه را به بالا پرتاب کرد . سربازان با دقت , حرکت و چرخش سکه را در هوا دنبال کردند تا به زمین رسید . " شیر" آمده بود . فریاد شادی سربازان به هوا برخاست . فردای آنروز با نیروئی فوق العاده به دشمن حمله کردند و پیروز شدند. پس از پایان نبرد , معاون فرمانده نزد او آمد و گفت: " قربان , آیا شما واقعا می خواستید سرنوشت کشورمان را به یک سکه واگذار کنید ؟" فرمانده لبخندی زد و گفت : " بله"

و سکه را به او نشان داد.هر دو طرف سکه شیر بود.

اعتیاد آماری یا آمار اعتیادی (برگرفته از ماهنامه طنز و کاریکاتور بچه مشد)

همانطور که می دانید تیر ماه برای کنکوری ها ماه مهمی است اما اگر احیانا خیال کردید که قصد داریم کنکوری ها را نصیحت کنیم که شب کنکور مسواک بزنند و ساعت هشت به رختخواب بروند و یا احتمالا ماچ و بوسه ای حواله والدین گرامی شان کنند کور خوانده اید ، این مساله اصلا به ما ربطی ندارد چون ما کنکور را داده ایم و از ما گذشته...

ولی ناگفته نماند که یک روز دیگر هم در تیرماه هست که "روز جهانی مبارزه با مواد مخدر" نام گرفته ... حالا اینکه کنکور به اعتیاد یا اعتیاد به کنکور یا هردو تای اینها به شقیقه چه ارتباطی دارند مساله ای است که می خواهیم آنرا موشکافی کنیم.

فرض کنید شخصی از راه می رسد و یک بیل به دست شما می دهد که فلان جا را بیل بزنید و البته به شما این نکته را می گوید که اگر بیل زدنتان ختم به خیر شد و موفق به کندن گودال شدید 11 درصد احتمال دارد که به بلای خانمان سوز اعتیاد گرفتار شوید.چه خواهید کرد !؟ از آنجا که دفع خطر احتمالی عقلا واجب است شما احتمالا عطای بیل را به لقایش خواهید بخشید.

حالا فکر کنید کنکور دادن سخت تر است یا بیل زدن !؟ خب مسلما کنکور دادن

 طبق آمارگیری انجام شده در  دانشگاههای کشور، 11 درصد دانشجویان مواد مخدر مصرف می کنند !! حال اگر به شما بگویند بیا کنکور بده اما اگر قبول شوی 11 درصد احتمال معتاد شدن شما وجود دارد چه میکنید؟!

حال اگر می خواهید ریسک 11درصدی اعتیاد را به جان بخرید سعی کنید در رشته های فنی-مهندسی تحصیل نکنید چون طبق همان آمار 33 درصد دانشجویان معتاد را دانشجویان رشته های فنی تشکیل می دهند !

اما اگر شانس 89 درصدی با شما یار بود و از دانشگاه با موفقیت فارغ التحصیل شدید و خدایی نکرده شخص معتادی را دیدید در جوب افتاده سعی نکنید اورا به دید حقارت نگاه کنید.چرا که او برای خودش یک بچه مایه دار حساب می شود !

با یک مقایسه کوچک بین پایه حقوقی خودتان و درآمد ماهانه ایشان متوجه خواهید شد که حالا حالا ها باید زور بزنید تا در آرمدتان به پای یک معتاد خیابانی برسد ! چرا که طبق آمار ها معتادان خیابانی ماهانه تا سقف 9 میلیون ریال در آمد دارند !

منبع http://statistician85.blogfa.com/

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه 27 بهمن1388ساعت 11:54  توسط آماری ها | 

شش درجه جدایی

شش درجه جدایی نام نظریه‌ای است که از طریق آن اثبات می‌شود که هر دو شخص دلخواه روی کره

 زمین با ۶ واسطه به هم مربوط می‌شوند. واضع این نظریه استنلی میلگرام می‌باشد. این نظریه، مقدمه

نظریه دیگری به نام دنیای کوچک است.

       بعد از جنگ جهاني اول در سال 1929 نويسنده مجارستاني به نام Frigyes Karinthy به نوشتن چند داستان كوتاه اقدام كرد. داستان‌هاي وي بيشتر حول‌وحوش بحث‌هايي مانند طراحي ايدهآل شهرها يا مديريت بهينه ترافيك با نگاه به بحث شبكه‌هاي اجتماعي بود. او در يكي از داستان‌هاي كوتاه خود به نام زنجير (Chain) به بررسي پديده افزايش ارتباط ميان انسان‌ها با افزايش فناوري و پيشرفت بشر مي‌پردازد.

ايده‌اي كه اين نويسنده مجارستاني در زمان خود مطرح مي‌كند، ايده اي جالب و البته درست است. اين نويسنده اشاره مي‌كند كه با افزايش فناوري ارتباط‌هاي بين انسان‌ها بيشتر مي‌شود و البته به دليل تغيير فناوري، جغرافيا، نوع ارتباط‌ها و كيفيت آن‌ها نيز تغيير مي‌كند. به عنوان مثال، پدربزرگ شما در زمان جواني‌اش به چند كشور يا شهر مختلف سفر كرده بود و هنگامي كه به كشور يا شهر خود بازگشت با چند نفر از آن شهرها يا كشورها باز در ارتباط بود. پدر شما در زمان جواني‌اش چگونه بود؟ شما چگونه هستيد؟

به عنوان مثال، اگر مادر من در زمان دانشجويي خود در كشور ديگري درس مي‌خواند فقط مي‌توانست هفته‌اي يك‌بار با مادرش صحبت كند و مجبور بود براي اين‌كه نامه‌اش به دست مادرش برسد، يك ماه صبر كند؛ اما امروز كه دخترش در كشور ديگري درس مي‌خواند هر روز با او تلفني صحبت مي‌كند براي هم مرتب ايميل مي‌فرستند و حتي با هم ويديو كنفرانس هم انجام مي‌دهند تا در هنگام صحبت و گپ زدن تصوير همديگر را نيز ببينند.

فناوري‌هايي مانند تلفن، موبايل، چت، پيام كوتاه، ويديو كنفرانس و... همه و همه نه تنها به افزايش كيفيت ارتباط ميان انسان‌ها كمك مي‌كنند، بلكه امكان برقراري ارتباط را بدون توجه به محدوديت‌هاي جغرافيايي و مكاني و زماني فراهم مي‌كنند. از طرف ديگر، با افزايش سطح  فناوري در صنعت حمل و نقل و كاهش قيمت و هزينه مسافرت براي انسان‌ها باز هم به تعداد روابط ميان انسان‌ها افزوده مي‌شود.

اگر تا پنجاه يا صد سال پيش دامنه ارتباط‌هاي هر فرد محدود به  همشهريانش  مي‌شد، اكنون اين دامنه محدود به همه انسان‌هاي كره زمين است. البته كيفيت اين ارتباط نيز به طرز چشمگيري افزايش يافته است. نكته مهم‌تر اين كه با راحت‌تر برقرار شدن ارتباط و افزايش دامنه افرادي كه مي‌توان با آن‌ها ارتباط داشت مي‌توان نتيجه‌گيري كرد كه تعداد ارتباط‌ها نيز افزايش مي‌يابد.

Frigyes Karinthy در داستان «زنجير» اين ايده را بيان مي‌كند كه احتمالاً مي‌توان هر دو انساني را كه از ميان جمعيت كره زمين انتخاب شده‌اند حداكثر  با پنج واسطه به همديگر مربوط كرد. به عنوان مثال، ميان دو شخص A و G حداكثر پنج نفر وجود دارند و در بدترين حالت شخصي مثل B وجود دارد كه با شخص A در ارتباط است و شخصي مثل C وجود دارد كه با شخص B در ارتباط است و به همين ترتيب تا به G برسيم.

A-B-C-D-E-F-G

اين تئوري را «شش درجه جدايي» يا 6Degrees Separation ناميدند. اگر بخواهيم توضيح دهيم كه Karinthy چگونه به اين ايده رسيد بايد به نكته اي اشاره كنيم؛ Karinthy متوجه شد، اگر همه افراد روي كره‌زمين را به شكل نقاطي فرض كنيم و در ازاي هر ارتباط ميان اين نقاط خطي بين دو نقطه برقرار كنيم، يعني افراد و ارتباط‌ها را مانند يك گراف فرض كنيم با پيشرفت فناوري به چگالي اين گراف افزوده مي‌شود و اگر فقط فرض كنيم نفر اول با 43 نفر آشنا است و هركدام از آن 43 نفر با 43 نفر ديگر آشنا هستند كه با آشنايان بقيه مشترك نيستند و به همين ترتيب ادامه دهيم، بعد از شش مرحله تعداد كل افراد از تعداد جمعيت كره زمين بيشتر مي‌شود.

به اين ترتيب او اين تئوري را مطرح كرد. اما سؤال اصلي همچنان باقي است، آيا اين تئوري درست است يا اين احتمال كه هر فرد حداقل 43 نفر جديد را بشناسد كه بقيه آن‌ها را نشناسند، فرضي محال است؟

+ نوشته شده در  سه شنبه 27 بهمن1388ساعت 11:53  توسط آماری ها | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
آمار مطالب وبلاگ
آمار وبلاگ
اعتلای دانش آماری
این وبلاگ سعی بر آن داشته است تا مطالب آماری را دوباره بازگو کند ،بنابراین بیان دوباره این علوم(آمار) واستفاده از نظرات صاحب نظران آمار وبه کار بردن این علوم به طور عملی وعلمی (که در ارجحیت قرار دارد) بر عهده ی ما آماری هاست . تا شاید بتوانیم معنای واقعی این علم را به زبانی ساده در جامعه پیاده کنیم .
امیدوارم بتوانم به عنوان دانشجوی این رشته به این مهم دست پیدا کنم وشاید کمتر این حُسن این کار این باشد که گامی در افزایش علم خود زده باشم.

نوشته های پیشین آماری
هفته سوم اسفند 1389
هفته چهارم اسفند 1388
هفته سوم اسفند 1388
هفته دوم اسفند 1388
هفته اوّل اسفند 1388
هفته چهارم بهمن 1388
آرشیو آماری
معرفی رشته آمار
دروس رشته آمار
نرم افزار های آمار
بزرگان علم آمار
درجه آزادی یعنی چه؟
طنز آماری
سخنان آماری ...
سواد آماری
درد کهنه ی آماری ها ..
دانلود نمونه سوالات رشته آمار
انجام تحلیل های آماری با Exel
مراکز آمار
لینکدونی
سایت جامع دانشگاهی گلستان
دانشگاه پیام نور گنبد
دیکشنری آنلاین آماری
دیکشنری آنلاین نارسیس
انجمن آمار ایران
مرکز آمار ایران
پژوهشکده آمار
بینش آماری،سایت خوب آماری
تاس بندازید
سایت آماری
انتگرال گیری آنلاین
کافی نت کلیک
به اميد ظهورش
"بسم الله الرحمن الرحيم" اللهم عجل لوليك الفرج والعافية والنصر واجعلنا من خير اعوانه و انصاره والمستشهدين بين يدي "اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم"

خطاطي نستعليق آنلاين
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM